-
رضا پهلوی (زادهٔ ۹ آبان ۱۳۳۹) که با عنوان شاهزاده رضا پهلوی نیز خطاب میشود، فرزند ارشد آخرین شاه ایران، محمدرضا پهلوی و همسرش شهبانوی ایران، فرح پهلوی است که از ۴ آبان ۱۳۴۶ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، واپسین ولیعهد سلطنت مشروطه ایران بود و با عنوان رسمی والاحضرت همایون ولایتعهد خطاب میشد. او هماکنون برجستهترین رهبر مخالفان نظام جمهوری اسلامی است و برای رهبری دورهٔ گذار ایران به همراهی فعالان اپوزیسیون پس از فروپاشی جمهوری اسلامی با پروژههای ققنوس و شکوفایی ایران اعلام آمادگی کرده است. او به نوعی مهم ترین فرد و رهبر اعتراضات ۱۴۰۴ به شمار می رود.
-
اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران موج گستردهای از تجمعهای اعتراضی و اعتصابها در ایران است که از ۷ دی ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد. اعتراضات در پی وخامت شدید شرایط اقتصادی، نرخ ارز، بیثباتی بازار، کاهش شدید ارزش پول ملی از بازار بزرگ تهران و مراکز تجاری اطراف آن آغاز شد و در ادامه به به سایر استانهای ایران گسترش یافت و تبدیل به بزرگترین اعتراضات ضد حکومتی بعد از انتخابات سال ۸۸ شد. در روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ اعتراضات به حضور میلیونی مخالفان در شهرها و روستاهای گوناگون در پاسخ به فراخوان رضا پهلوی منجر شد.
-
سیّد علی حسینی خامنه (زادهٔ ۲۹ فروردین ۱۳۱۸) معروف به سید علی خامنهای، روحانی و سیاستمدار ایرانی است که از سال ۱۳۶۸ دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران است. او در فاصلهٔ سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ سومین رئیسجمهور ایران بود. خامنهای در جایگاه رهبری، طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، عالیترین مقام کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح محسوب میشود.
-
محمّدرضا پهلوی (۴ آبان ۱۲۹۸ – ۵ مرداد ۱۳۵۹) از شهریور ۱۳۲۰ تا بهمن ۱۳۵۷ شاه ایران بود. او پس از پدرش رضاشاه، دومین و آخرین کسی بود که در دودمان پهلوی به پادشاهی رسید و با رخدادن انقلابِ ۱۳۵۷، از ایران رفت و نظام شاهنشاهی پایان یافت. محمّدرضا ششساله بود که پدرش پادشاه شد و او به ولیعهدیِ ایران رسید.
-
کشتهشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران
کشتهشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران، افرادی هستند که در طی اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران کشته شدند. تا ۲۰ دی ۱۴۰۴، دستکم ۲۶۸ نفر در این اعتراضات کشته شدهاند.
-
آمیزش جنسی (به انگلیسی: Sexual intercourse) یا سکس (به انگلیسی: Sex) به اعمالی جنسی گفته میشود که در آن افراد برای لذت جنسی، تولید مثل یا هر دو با هم، همبستر میشوند. در صورت موفقیت آمیزش جنسی از طریق واژن، که با جنس مخالف انجام داده شود، سلولهای اسپرم جنس مذکر، وارد بدن جنس مؤنث میشود و تخمک جنس مؤنث را باردار میسازد که این کار باعث تشکیل اندامگان جدیدی میشود. در برخی از مهرهداران، مانند ماهیها، تخمها در خارج از بدن ماهی، پراکنده و به صورت خارجی باردار میشوند.
-
فرح پهلوی (پیش از ازدواج: فرح دیبا؛ زادهٔ ۲۲ مهر ۱۳۱۷) که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با عنوان رسمی عُلیاحضرت شهبانو خطاب میشد، همسر محمدرضاشاه پهلوی است که از ۲۹ آذر ۱۳۳۸ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ آخرین شهبانوی ایران بود. او در دوران شهبانو بودن خود، بانی آثار و امکانات متعددی برای ایران شد و با اقداماتش کشور از نظر فرهنگی و اجتماعی ارتقای قابل توجهی پیدا کرد. فرح پهلوی پیش از ازدواج، در ایران تحصیل کرد و برای ادامهٔ تحصیل در رشتهٔ معماری به فرانسه رفت و در کنار تحصیل، به زبانهای انگلیسی و فرانسوی، تسلط پیدا کرد.
-
عصمت وطنپرست (درگذشت ۲۲ دی ۱۴۰۴)، معروف به مادر عصمت، اهل جهرم زنی ایرانی است که در جریان اعدامهای دهه ۶۰ در ایران ۱۱ نفر از اعضای خانوادهاش اعدام شدند. وی که مادر دادخواه اعدامهای دهه شصت خورشیدی بود در همایشها و دادگاههایی نظیر دادگاه حمید نوری و همایش «همکاری ملی برای نجات ایران» حضور یافته است. او در همایش «همکاری ملی برای نجات ایران» در آلمان گفت: «همه قد علم کنید و به داد مردم ایران برسید، به داد مادر ایران برسید.» مادر عصمت خطاب به رضا پهلوی گفت: «با هزاران مادر در تماسم که شما تاج سرشان هستید و منتظرند و لحظهها را میشمارند تا شما قد علم کنید و بار دیگر ایران را نجات دهید تا مثل زمانی که من زندگی کردم، مردم زندگی کنند».
-
رضاشاه (۲۴ اسفند ۱۲۵۶ – ۴ مرداد ۱۳۲۳) نظامی و سیاستمدار ایرانی، و نخستین پادشاه ایران از دودمان پهلوی از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ بود. او پیشتر از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۴، وزیر جنگ و از سال ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۴، نخستوزیر ایران بود. رضاشاه که تلاش ناکامی برای جمهوریخواهی کرد، با پایان دورهٔ قاجار در سال ۱۳۰۴ به پادشاهی رسید و با اشغال ایران توسط متفقین در سال ۱۳۲۰ استعفا داد و پادشاهی را به ولیعهدش محمدرضا پهلوی واگذار کرد.
-
جنگ ایران و عراق یا جنگ هشتساله، همچنین در ایران شناختهشده با نام جنگ تحمیلی، جنگی بود که در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ (۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰) با تهاجم عراق به ایران در سال ۱۳۵۹ آغاز و به یک جنگ تمام عیار تبدیل شد که حدود هشت سال به طول انجامید و به هر دو کشور خسارتهای شدیدی وارد شد. ازنظر مقامات عراقی، شروع جنگ در ۱۳ شهریور ۱۳۵۹ (۴ سپتامبر ۱۹۸۰) و حملات توپخانه سنگین ایران به شهرهای خانقین و مندلی بود. این جنگ تا پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران در ۲۷ تیرماه ۱۳۶۷ بطول انجامید و بهطور عملی در ۲۹ مرداد ۱۳۶۷ آتشبس برقرار شد.
-
یاسْمین پهلوی (پیش از ازدواج اعتماد امینی؛ زادهٔ ۴ مرداد ۱۳۴۷) به عنوان همسرِ رضا پهلوی، عضوی از دودمان پهلوی است. یاسمین پهلوی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه کامیونیتی آغاز کرد و با گسترش اعتراضات و وقوع انقلاب ۱۳۵۷ به همراه خانوادهاش، ایران را ترک کرد. خانواده یاسمین پهلوی در سان فرانسیسکو ایالت کالیفرنیا اقامت کردند و یاسمین تحصیلات خود را در دبیرستان نوتردام ادامه داد.
-
شهناز پهلوی (زادهٔ ۵ آبان ۱۳۱۹) که تا پیش از انقلابِ ۱۳۵۷ با عنوانِ سلطنتیِ «والاحضرت شاهدخت شهناز پهلوی» خطاب میشد، نخستین فرزندِ محمدرضا پهلوی و همسرِ اولِ او فوزیه، شاهدختِ مصری است. پدربزرگِ پدریِ وی رضاشاه، بنیانگذارِ شاهنشاهیِ پهلوی، مادربزرگِ پدریِ وی تاجالملوک آیرملو ملکهٔ ایران، پدربزرگِ مادریِ او ملک فؤاد یکم پادشاه مصر و مادربزرگِ مادریِ او نازلی صبری ملکه مصر بود. داییِ وی نیز ملک فاروق، پادشاهِ ماقبلِ آخرِ مصر بود.
-
علیرضا پهلوی (زاده ۸ اردیبهشت ۱۳۴۵ – ۱۴ دی ۱۳۸۹) که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با عنوان سلطنتی «والاحضرت شاهپور علیرضا پهلوی» از او نام برده میشد فرزند سوم محمدرضا پهلوی و فرح دیبا بود. پدر و مادرش نامش را به یاد عموی درگذشتهاش علیرضا گذاشتند. بنا بر قانون اساسی مشروطه علیرضا پهلوی نفر دوم در خط جانشینی سلطنت دودمان پهلوی پس از برادر بزرگترش رضا پهلوی بود اما وی فعالیت سیاسی نداشت.
-
آمیزش جنسی در انسان، سکس یا خفتوخیز معمولاً به عملی گفته میشود که یا برای لذتجویی یا تولید مثل انجام شود که به ورود اندام تناسلی مرد در اندام تناسلی زن گفته میشود. افراد معمولاً قبل از انجام آمیزش جنسی با نوازش و بوسیدن قسمتهای تحریکپذیر جنس مخالف، خودشان را برای آمیزش جنسی آماده میکنند. در صورت موفقیت انجام برانگیختگی جنسی، کامجویی این عمل را انزال و ارگاسم گویند و در صورت موفقیت در عمل تولیدمثل، سلولهای اسپرم جنس مذکر وارد بدن جنس مؤنث شده و تخمک زن بارور میشود.
-
مریم رجوی (با نام تولد مریم قَجَر عَضُدانلو؛ زادهٔ ۱۳ آذر ۱۳۳۲) سیاستمدار ایرانی و رئیسجمهور منتخب شورای ملی مقاومت ایران است. وی به همراه همسرش، مسعود رجوی، رهبری سازمان مجاهدین خلق ایران را به عهده دارند. شورای ملی مقاومت ایران که بازوی سیاسی سازمان مجاهدین خلق و گروههای متحد با آن سازمان است، رجوی را به عنوان «رئیسجمهور منتخب مقاومت ایران برای دوران انتقال» انتخاب کردهاست.
-
رویداد ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ شناخته شده با نام «جمعهٔ سیاه» که در برخی منابع از آن با عنوان «کشتار ۱۷ شهریور» نیز یاد میشود، رویدادی در جریان اعتراضاتی بود که در نهایت به وقوع انقلاب ۱۳۵۷ انجامید. در ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، تظاهرات مخالفان و انقلابیون در محلات جنوبی تهران، خیابان ژاله پیشین (خیابان مجاهدین اسلام کنونی) و میدان ژاله (میدان شهدا کنونی)، منجر به کشته شدن ۸۷ نفر از تظاهرکنندگان شد. هر چند فرماندار نظامی وقت تهران هرگز تایید نکرد که دستور آتش توسط نیروهای نظامی ارتش شاهنشاهی ایران داده شد ولی مخالفان آن را به حکومت شاه نسبت دادند.
-
دونالد جان ترامپ (به انگلیسی: Donald John Trump؛ زادهٔ ۱۴ ژوئن ۱۹۴۶) سیاستمدار، بازرگان و شخصیت رسانهای آمریکایی است که از سال ۲۰۲۵ بهعنوان چهلوهفتمین رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا فعالیت میکند. او عضو حزب جمهوریخواه است و پیشتر از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ چهلوپنجمین رئیسجمهور ایالات متحده بود. ترامپ در شهر نیویورک و در خانوادهای ثروتمند متولد شد و در سال ۱۹۶۸ با مدرک کارشناسی در رشتهٔ اقتصاد از دانشگاه پنسیلوانیا فارغالتحصیل شد.
-
کشتهشدگان انقلاب ۱۳۵۷ افرادی هستند که در جریان انقلاب ۱۳۵۷ در ایران یا اتفاقات پس از آن، جان خود را از دست دادهاند. نقض حقوق بشر توسط حکومت شاه و برخی از رخدادها مانند تلفات آتشسوزی سینما رکس آبادان و کشتار مردم در تظاهرات ۱۷ شهریور توسط ارتش به گردن نیروهای شاه افتاد و در سقوط پهلوی نقش داشت. ناظران در مورد تعداد جان باختگان اختلاف نظر دارند.
-
اعدامهای دستهجمعی تابستان ۱۳۶۷ ایران
اعدامهای دستهجمعی تابستان ۱۳۶۷ ایران یا قتلعام ۶۷، یک رخداد بود که در آن، به فرمان سید روحالله خمینی، چند هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندانهای نظام جمهوری اسلامی ایران و در ماههای مرداد و شهریور ۱۳۶۷ به گونهٔ مخفیانه، اعدام شده و در گورهای دستهجمعی دفن شدند. بیشتر کسانی که اعدام شدند، از اعضای سازمان مجاهدین خلق بودند و گرچه اعضای دیگر گروههای چپگرا مانند سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) و حزب توده نیز در میان آنها وجود داشت نهادها و سازمانهای مدافع حقوق بشر، جرم زندانیان را همکاری با سازمانهای مخالف نظام بهویژه سازمان مجاهدین خلق ایران و همچنین طیفهای گوناگونی از گروههای چپ، کمونیست و مارکسیست ذکر کردهاند. اما مقامات جمهوری اسلامی، اعدام آنها را به دلایلی همچون کشف تشکیلات مرتبط با سازمان مجاهدین خلق در زندان، و دلایلی دیگر ذکر کردهاند.
-
ایران با نام رسمیِ جمهوری اسلامی ایران، کشوری در غرب آسیا است. این کشور از غرب با ترکیه و عراق، از شمال غربی با ارمنستان و جمهوری آذربایجان، از شمال با دریای خزر، از شمال شرق با ترکمنستان، از شرق با افغانستان، از جنوب شرق با پاکستان و دریای عمان و از جنوب با خلیج فارس هممرز است. ایران با ۱٫۶۴ میلیون کیلومتر مربع گستره، هفدهمین کشور پهناور جهان، و با جمعیت ۹۲٬۱ میلیون نفر، هفدهمین کشور پرجمعیت جهان است.
-
مسعود رجوی (زادهٔ ۲۷ مرداد ۱۳۲۷)، از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق در دهه آخر حکومت پهلوی و رهبر سازمان و مسئول شورای ملی مقاومت ایران است. وی دانشآموخته حقوق سیاسی از دانشگاه تهران است. در سال ۱۳۴۶ به عضویت سازمان مجاهدین خلق ایران درآمد و در شهریور ۱۳۵۰ توسط ساواک در تهران دستگیر شد و همزمان با اوجگیری انقلاب در ۳۰ دی ۱۳۵۷ به همراه آخرین گروه از زندانیان سیاسی از زندان آزاد شد.
-
قطعی سراسری اینترنت در ایران (خرداد ۱۴۰۴)
در هفتهٔ اول جنگ ایران و اسرائیل، دولت ایران دسترسی به اینترنت را در سراسر کشور قطع کرد که منجر به کاهش ۹۷ درصدی استفاده از اینترنت در ایران شد. این اقدام باعث قطع ارتباط ایرانیان با جهان خارج شد. طبق گزارش تککرانچ، شدت این محدودیتها افزایش یافته است.
-
حمید دبّاشی (زادهٔ ۱۳۳۰، اهواز) منتقد سیاسی، روزنامهنگار، جامعهشناس، متخصص در زمینه فرهنگ و پژوهشهای اسلامی و استاد ایرانی ادبیات تطبیقی و مطالعات ایرانی دانشگاه کلمبیا، مدیر مطالعات کارشناسی ارشد در انستیتو ادبیات تطبیقی و جامعه در دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک است. حمید دباشی دکتری دوگانه خود را در رشتههای جامعهشناسی فرهنگ و اسلامشناسی از دانشگاه پنسیلوانیا دریافت کرده است. علائق پژوهشی او شامل مطالعات تطبیقی فرهنگها و تاریخ تفکر اسلامی و تاریخ تفکر در ایران در دوران معاصر و قرون وسطی است.
-
کافه بازار یک فروشگاه نرمافزار اندروید ایرانی است که در ژانویه ۲۰۱۱، حسام میرآرمندهی و شماری از دانشجویان دانشگاه شریف آن را طراحی کردند. در کافه بازار بیش از ۱۳۰ هزار نرمافزار کاربردی اندرویدی ایرانی ساختهشده توسط ۲۱ هزار توسعهدهنده، به بیشتر از ۵۰ میلیون کاربر ارائه میشود. در اسفند سال ۱۳۹۳، این برنامه ۱۷ میلیون نصب فعال داشته و ۱۴ میلیون اکانت کاربری فعال داشته است.
-
سید روحالله خمینی (زادهشده به نام سید روحالله مصطفوی؛ ۱ مهر ۱۲۸۱ – ۱۳ خرداد ۱۳۶۸) روحانی و سیاستمدار ایرانی بود که از سال ۱۳۵۸ تا زمان مرگ در سال ۱۳۶۸ بهعنوان نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران فعالیت کرد. او همچنین بهعنوان یکی از مراجع تقلید شیعیان دوازدهامامی شناخته میشد. خمینی انقلاب ۱۳۵۷ را رهبری کرد که به پایان نظام شاهنشاهی ایران انجامید و سپس نظام جمهوری اسلامی ایران را از طریق همهپرسی پایهگذاری کرد.
-
محمّد مصدّق (۲۶ خرداد ۱۲۶۱ – ۱۴ اسفند ۱۳۴۵) مشهور به دکتر مصدق و ملقب به مصدقالسلطنه، سیاستمدار و حقوقدان ایرانی بود که از ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ بهعنوان سیاُمین نخستوزیر ایران خدمت کرد. او پیش از این نمایندهٔ چهار دوره مجلس شورای ملی بود. او نخستین ایرانی دارندهٔ مدرک دکترای رشته حقوق است که این مدرک را در سال ۱۲۹۳ از دانشگاه نوشاتل سوئیس دریافت نمود.
-
روشهای آمیزش جنسی که معمولاً از آنها با عنوان پوزیشنهای سکس (به انگلیسی: sex positions) نیز یاد میشود، به حالتهایی از بدن گفته میشود که افراد برای انجام آمیزش جنسی یا دیگر فعالیتهای جنسی در پیش میگیرند. اعمال جنسی معمولاً بر اساس حالت بدن افرادی که در آن مشارکت دارند توصیف میشوند. اگرچه آمیزش جنسی اغلب شامل دخول بدن یک نفر در بدن نفر دیگر است، اما وضعیتهای جنسی میتوانند شامل فعالیتهای جنسی غیردخولی نیز باشند.
-
پرچم ایران پرچمی سهرنگ است که سه نوار هماندازهٔ افقی سبز و سفید و سرخ دارد. نشان جمهوری اسلامی ایران به رنگ سرخ در میانهٔ نوار سفید قرار دارد؛ همچنین ۲۲ «الله اکبر» به رنگ سفید و به نشانهٔ پیروزی انقلاب در روز ۲۲ بهمن در حاشیهٔ پایین رنگ سبز و حاشیهٔ بالای رنگ سرخ جای گرفتهاند. نشان جمهوری اسلامی بیانگر واژهٔ «الله» و شعار اسلامی «لا اله الا الله» است.
-
گرینلند یا گروئنلند (به گرینلندی: Kalaallit Nunaat) (به دانمارکی: Grønland) ناحیهای خودمختاردر اقیانوس منجمد شمالی است که بخشی از قلمروی پادشاهی دانمارک است. گرینلند در آمریکای شمالی واقع شده ومحل زندگی حدود ۵۶ هزار نفر(براساس سر شماری سال ۲۰۱۶)است. همچنین این کشور بهعنوان کمتراکمترین منطقه جهان از لحاظ جمعیتی شناخته میشود.
-
زن در بالا (انگلیسی: Woman-on-top) یا زن روی مرد یا دختر گاوچران (انگلیسی: cowgirl) یا راندن یا سواری یکی از انواع روشهای آمیزش جنسی است. در این روش مرد به پشت دراز میکشد و زن روی آلت مردی شریک جنسیاش که در حالت نعوظ قرار دارد، مینشیند. این شیوه بهویژه محبوب زنان است چون تحریک کافی کلیتوریس را به دنبال دارد و زن نیز تسلط بیشتری روی حرکات دارد.
-
استیون چارلز ویتکاف (انگلیسی: Steven Charles Witkoff؛ زادهٔ ۱۵ مارس ۱۹۵۷)در ابتدا یک دلال و سپس میلیاردر سرمایهگذار املاک، وکیل پیشین و دیپلمات آمریکایی است که از ژانویه ۲۰۲۵ به عنوان نماینده ویژه آمریکا در خاورمیانه فعالیت میکند. او بنیانگذار و رئیس شرکت ویتکاف گروپ است. ویتکاف کار خود را به عنوان وکیل املاک آغاز کرد و سپس به سرمایهگذاری و توسعه املاک روی آورد.
-
شبکهٔ آموزشی دانشآموز با سرواژهٔ شاد نرمافزاری ارتباطی و آموزشی است که در پی دنیاگیری کرونا ویروس در ایران به دلیل عدم امکان حضور دانشآموزان در مدارس ایران توسط تیم برنامهنویسان همراه اول راهاندازی شد. صاحب امتیاز این نرمافزار وزارت آموزش و پرورش ایران است و دانشآموزان، معلمان و مدیران افرادی هستند که از این برنامه استفاده میکنند. شاد یکی از پیام رسان های ایرانی (مانند ایتا و روبیکا) است که مخصوص برگزاری کلاس های مجازی و استفاده دانش آموزان، معلمان و مدیران مدارس و است.
-
کرولاین لیویت (انگلیسی: Karoline Leavitt؛ زادهٔ ۲۴ اوت ۱۹۹۷) دستیار سیاسی آمریکایی است که به عنوان دبیر مطبوعاتی کاخ سفید در دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ از ژانویه ۲۰۲۵ خدمت میکند. او سی و ششمین و جوانترین دبیر مطبوعاتی کاخ سفید از زمان تاسیس منصب است. وی پیشتر به عنوان سخنگوی مطبوعاتی ملی برای کمپین ریاست جمهوری ۲۰۲۴ دونالد ترامپ فعالیت میکرد.
-
کودتای ۲۸ مرداد، کودتایی بود که در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با طرح مشترک آمریکا (تحت نام پروژه تی.پی. آژاکس (به انگلیسی: TP-AJAX Project) یا عملیات آژاکس) و بریتانیا (تحت نام عملیات چکمه) و به رهبری ارتش شاهنشاهی ایران برای تحکیم حکمرانی محمدرضا پهلوی اجرا شد و محمد مصدق نخستوزیر ایران که بهطور دموکراتیک انتخاب شده بود از طریق اقدام نظامی کودتاچیان برکنار گردید. این کودتا در آمریکا تحت نام پروژه تی.پی.
-
انقلاب ۱۳۵۷ یا انقلاب ۱۹۷۹، که بهعنوان انقلاب اسلامی یا انقلاب ایران نیز شناخته میشود، مجموعه رخدادهایی بود که به فروپاشی دودمان پهلوی در سال ۱۳۵۷ منجر شد. این انقلاب نظام شاهنشاهی پهلوی تحت سلطهٔ محمدرضاشاه را سرنگون و زمینهٔ روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی ایران به رهبری مرجع تقلید شیعه، روحالله خمینی را فراهم کرد. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، محمدرضاشاه به تثبیت قدرت خود پرداخت و طرحهایی موسوم به انقلاب سفید را به اجرا گذاشت.
-
دودمان پهلوی آخرین دودمان پادشاهی ایران بود که پس از برچیدهشدن دودمان قاجار، از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ خورشیدی (۱۹۲۵ تا ۱۹۷۹ میلادی) بر ایران فرمانروایی کرد. این دوره با تغییرات گسترده در ساختار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور همراه بود و نقش مهمی در روند مدرنسازی ایران داشت. بنیانگذار این دودمان، رضاشاه، اصلاحاتی را در زمینههای اداری، نظامی و آموزشی آغاز کرد.
-
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شاخهای از نیروهای مسلح ایران است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ بهدستور سید روحالله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی، در ۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ تأسیس شد. در حالی که ارتش ایران از مرزهای ایران دفاع و نظم داخلی را حفظ میکند، بنابر قانون اساسی ایران، سپاه پاسداران برای پاسداری از نظام سیاسی جمهوری اسلامی کشور در نظر گرفته شده است. سپاه پاسداران نقش خود را در حفاظت از حکومت اسلامی و همچنین جلوگیری از مداخله و کودتای خارجی توسط ارتش یا «جنبشهای انحرافی» قرار میدهد.
-
ایران اینترنشنال (به انگلیسی: Iran International)، یک شبکهٔ تلویزیون ماهوارهای، کانال رادیویی و وبسایت خبری فارسیزبان مستقر در لندن است که بر پخش اخبار و برنامههای سیاسی و اجتماعی مربوط به ایران تمرکز دارد. این شبکه در دو شهر واشینگتن دیسی و لندن، استودیو دارد و هر کدام از برنامههای خود را در یکی از این استودیوها پخش میکند. پخش برنامههای ایران اینترنشنال از ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ همزمان با دوازدهمین انتخابات ریاستجمهوری ایران آغاز شد.
-
جنگ ایران و اسرائیل یا جنگ ۱۲ روزه، درگیری مسلحانهای بود که با انجام مجموعهای از حملات غافلگیرکننده از سوی اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد. نیروهای اسرائیلی برخی از فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هستهای و سیاستمداران ایران را ترور کردند و به سامانههای پدافند هوایی و برخی تأسیسات هستهای و نظامی ایران آسیب رساندند یا آنها را تخریب کردند. ایران در پاسخ موشکهایی را به سوی پایگاههای نظامی و شهرهای اسرائیل شلیک کرد.
-
عبدالحسین میرزا فرمانفرما (۱۲۳۱، تبریز – ۳۰ آبان ۱۳۱۸ ، تهران) شاهزادهٔ قاجار و نخستوزیر ایران در دوران سلطنت احمدشاه قاجار و رئیس انستیتو پاستور ایران بود. داماد مظفرالدینشاه همسر اولش عزتالسلطنه و داماد ناصرالدینشاه همسر پنجمش همدم الملوک(همدم السلطنه قاجار)بود. وی نتیجه فتحعلیشاه دومین شاه سلسله قاجار و نوه عباس میرزا است.
-
حشدِ شعبی یا بسیج مردمی عراق، به بخشی از نیروهای مسلح عراق گفته میشود که از سال ۲۰۱۴ با هدف مبارزه علیه داعش سازماندهی شدند. این نیرو از حدود ۴۰ گروه مختلف تشکیل شده که عمدتاً گروههای مسلح شیعه هستند اما برخی گروههای سنی مذهب و مسیحی و ایزدی نیز در آن حضور دارند. بسیاری از گروههای شیعه عضو آن قبلاً بهطور مستقل در عراق و به خصوص علیه نیروهای ائتلاف فعالیت داشتهاند.
-
افغانستان () با نام رسمی امارت اسلامی افغانستان (به پشتو: د افغانستان اسلامی امارت)، کشور محصور در خشکی در بین آسیای میانه و آسیای جنوبی است. این کشور حدفاصل آسیای شرقی و آسیای غربی میباشد. همسایگان افغانستان، ایران در غرب، پاکستان در جنوب و شرق، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند.
-
خیزش ۱۴۰۱ ایران، که همچنین با نامهای انقلاب مهسا یا انقلاب زن، زندگی، آزادی نیز شناخته میشود، خیزشی سراسری و همهگیر در ایران بود که در پی کشتهشدن مهسا (ژینا) امینی در بازداشتگاهِ گشتِ ارشاد بر اثرِ ضرب و شتم آغاز شد. نخستین تجمعهای اعتراضی این خیزش ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ در مقابل بیمارستان محل درگذشت مهسا امینی (بیمارستان کسری) در تهران شکل گرفت و روزهای بعد به همهٔ ۳۱ استان ایران گسترش یافت و بیش از چهار ماه تداوم داشت. حکومت هیچگاه این اعتراضات را به رسمیت نشناخت و معترضان را با کشتن صدها نفر و زخمیکردن هزاران تن دیگر سرکوب کرد.
-
خبرگزاری تسنیم یک خبرگزاری خصوصی و وابسته به نیروی قدس سپاه پاسداران در ایران است. این خبرگزاری در ۲۲ آبان ۱۳۹۱ با حضور علیاکبر ولایتی تأسیس شد و هدف از راهاندازی آن پوشش بهار عربی اعلام شد. صاحب امتیاز خبرگزاری تسنیم «مؤسسهٔ آتیسازان فرهنگ تسنیم» و مدیرعامل آن از زمان افتتاح تا کنون سید مجید قلیزاده است.
-
مجید کاووسیفر (۱۳۵۸–۱۳۸۶)، شهروند ایرانی و عامل ترور قاضی حسن احمدی مقدس بود. وی در ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با همکاری برادرزادهاش، حسین کاووسیفر، قاضی مقدسی را در مقابل محل کارش در دادسرای ارشاد، در خیابان وزرای تهران، با اسلحه ترور کرد و متواری شد. مجید و حسین کاووسیفر ۱۶ ماه پس از انجام ترور در ابوظبی، پایتخت امارات دستگیر و ۶ ماه بعد در سالروز درگذشت قاضی مقدسی حکم اعدام آنها در ملاء عام در همان مکان ترور انجام شد، وی تا لحظه اعدام اظهار پشیمانی نکرد و با لبخند به پای چوبه دار رفت.
-
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران یا آبان خونین مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران بود که در ۲۴ آبان ۱۳۹۸ و پس از انجام مجدد سهمیهبندی بنزین در ایران و افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت بنزین بدون اطلاعرسانی قبلی آغاز شد. این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا مسالمتآمیز بود، در واکنش به افزایش قیمت بنزین آغاز شد ولی سپس نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبران روحانی آن را هدف گرفت. بر اساس گزارش نهادهای امنیتی ایران، ۲۹ استان و صدها شهر دستخوش ناآرامیهای پس از افزایش قیمت بنزین بودند.
-
احمدرضا رادان (زادهٔ ۱۳۴۲) سرتیپ پاسدار فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است که از دیماه ۱۴۰۱ به عنوان هفتمین فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکند. رادان فعالیت نظامی را از سال ۱۳۶۱ به صورت نیروی داوطلب در بسیج آغاز کرد. سپس به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد و در طول جنگ ایران و عراق از اعضای این سازمان بود.
-
اعتراضات ۱۴۰۴ ایران مجموعهای از تجمعها، اعتصابها و کنشهای اعتراضی مردمی در نقاط مختلف ایران است که از سال ۱۴۰۴ خورشیدی آغاز شده است و بهطور گسترده در سطح کشور گسترش یافتهاند. از اصلیترین این اعتراضات میتوان به اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران اشاره کرد. این اعتراضات در ادامه روند نارضایتیهای عمومی در سالهای گذشته، بهویژه اعتراضات گسترده سالهای گذشته شکل گرفتهاند.
-
کشتهشدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران، افرادی هستند که در طی خیزش ۱۴۰۱ ایران کشته شدند. از ۲۶ شهریور تا ۲۰ دی ۱۴۰۱، بیش از ۵۴۰ نفر، از جمله ۷۴ کودک (زیر ۱۸ سال) در سراسر ایران بهدست نیروهای وابسته به نظام جمهوری اسلامی به قتل رسیدند. بر اساس تحقیقات کمیتهٔ حقیقتیاب سازمان ملل، جمهوری اسلامی برای سرکوب معترضان به جرائمی نظیر قتل، شکنجه و تجاوز جنسی متوسل و مرتکب جنایت علیه بشریت شد.
-
دوشکا (به روسی: Дегтярёва Шпагина Крупнокалиберный (ДШК)، آوایش: دِگتیاریووا اشپاگینا کروپنوکالیبِرنیی، بهمعنی «کالیبر-بزرگ دگتیارف-اشپاگین»)، گونهای مسلسل سنگین ساخت شوروی با کالیبر ۱۲٫۷x۱۰۸ میلیمتری است که تولید آن در سال ۱۹۳۸ آغاز شد. در سال ۱۹۳۸ قبل از جنگ جهانی دوم جهت رفع نیاز ارتش روسیه یک تیربار سنگین ضدهوایی بنام تیربار دوشکا 38 (DShK38) طراحی و ساخته شد که با فشنگهای ۱۰۸×۱۲/۷ میلیمتری بهصورت نواری تغذیه میشد و قسمت خوراک دهنده آن شکل توپی رولور عمل کرده و لوله آن قابل تعویض نبود. دارای یک سهپایه با چرخ حمل و قابل تغییر جهت تیراندازی علیه هدفهای زمینی بود.
-
شیرین عبادی (زادهٔ ۳۰ خرداد ۱۳۲۶) حقوقدان، قاضی سابق دادگاه، فعال حقوق بشر، مدرس دانشگاه، نویسندهٔ ایرانی و از بنیانگذاران کانون مدافعان حقوق بشر و انجمن حمایت از حقوق کودکان است. او نخستین قاضی زن در ایران است که رئیس دادگاه بوده و نخستین ایرانی است که جایزه صلح نوبل گرفته است. عبادی در سال ۱۳۴۴ در مقطع کارشناسی حقوق در دانشگاه تهران آغاز به تحصیل کرد.
-
لیندسی گراهام (به انگلیسی: Lindsey Graham) (زادهٔ ۹ ژوئیه ۱۹۵۵) سناتور ایالت کارولینای جنوبی در سنای ایالات متحده آمریکا است که برای نخستینبار در ۳ ژانویه ۲۰۰۳ بهعضویت این مجلس درآمد. گراهام از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۸ در نیروهای هوایی آمریکا مشغول به کار بود و به درجهٔ کلنل رسید. او پیش از انتخاب به عنوان نمایندهٔ مجلس نمایندگان کارولینای جنوبی به عنوان وکیل بهطور خصوصی کار میکرد.
-
سید عباس عراقچی (زادهٔ ۱۴ آذر ۱۳۴۱) دیپلمات و سیاستمدار ایرانی است که از سال ۱۴۰۳ بهعنوان وزیر امور خارجه ایران فعالیت میکند. وی دانشآموختهٔ کارشناسی روابط بینالملل از دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه، کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی و همچنین دکترای اندیشههای سیاسی از دانشگاه کنت است. عراقچی از اعضای سپاه پاسداران در جنگ ایران و عراق بود و فعالیت شغلی خود را از سال ۱۳۶۷ در وزارت امور خارجه ایران آغاز کرد.
-
شاپور بختیار (۴ تیر ۱۲۹۳ – ۱۵ مرداد ۱۳۷۰) سیاستمدار ایرانی بود که از ۱۵ دی تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ بهعنوان نخستوزیر ایران فعالیت کرد. او دبیرکل سابق حزب ایران، عضو سابق جبهه ملی ایران و بنیانگذار نهضت مقاومت ملی ایران بود. بختیار از منتقدان محمدرضاشاه بود و پس از سقوط دولت محمد مصدق، به همراه مهدی بازرگان و سید رضا زنجانی، نهضت مقاومت ملی را تشکیل داد.
-
سیاست صدور انقلاب اسلامی ایران
سیاست صدور انقلاب اسلامی ایران راهبردی است که اعتقاد به صدور آموزههای انقلاب ۱۳۵۷ ایران دارد تا نمونههای مشابه آن را در ممالک اسلامی و حتی غیر اسلامی محقق گرداند. این سیاست، صراحتاً و در زمانهای مختلف توسط سید روحالله خمینی، بنیانگذار و اولین رهبر جمهوری اسلامی ایران، اعلام شده است. یکی از شعارهای اساسی انقلاب اسلامی ایران که بر اساس ایدئولوژی دینی پیروز شده است، صدور انقلاب است.
-
اَشرَفالمُلوک پهلوی، (۴ آبان ۱۲۹۸ – ۱۷ دی ۱۳۹۴)، که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با لقب سلطنتی والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی از او نام بُرده میشد؛ شاهزاده و دیپلمات ایرانی بود. او فرزند رضاشاه و خواهر دوقلوی محمدرضا پهلوی بود و به عنوان رئیس کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد و کمیسیون حقوق زنان سازمان ملل متحد فعالیت کرده بود و از فعالهای حقوق زنان در ایران بود. وی در بهار سال ۱۳۲۵ نقش مهمی در ترغیب ژوزف استالین به خروج ارتش سرخ از آذربایجان ایران داشت.
-
ساواک با نام کامل سازمان اطلاعات و امنیت کشور، از اسفند سال ۱۳۳۵ تا بهمن ۱۳۵۷ سازمان اصلی امنیت داخلی و اطلاعات خارجی ایران بود که در طی دورانی از جنگ سرد، به مدت ۲۲ سال نبض امنیت داخلی و اطلاعات خارجی ایران را در دست داشت. ماموریت ساواک مقابله با مخالفان و سرکوب عناصر ضد نظام سلطنتی و فعالیتهای جاسوسی و نفوذی خارجی بود. از میان ۱۰ ادارهٔ کل ساواک، بهطور مشخص ادارهٔ کل سوم ساواک، قدرت و اختیارات بسیاری در توقیف و بازجویی افراد داشت.
-
ویدئوی سکس یا سکس تیپ (انگلیسی: sex tape) افراد مشهور معمولاً یک ویدئو ضبط شدهٔ پورن آماتور است که در آن یک یا چند شخص مشهور حضور دارند و بهطور خواسته یا ناخواسته، در دسترس عموم قرار گرفته است. چنین ویدئوهایی معمولاً بدون رضایت افراد منتشر میشوند و میتوانند به حرفه و زندگی اشخاص معروف لطمه بزنند. در سال ۱۹۸۸، یک ویدئو سکس از راب لو، باعث ضربه روحی سنگینی به او و حرفهاش شد.
-
محمّد صادق صادقی گیوی (۱ مرداد ۱۳۰۵ – ۵ آذر ۱۳۸۲) معروف به صادق خلخالی، سیاستمدار و روحانی شیعه و نخستین حاکم شرع دادگاه انقلاب پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ در ایران بود. او در دورههای اول، دوم و سوم مجلس شورای اسلامی بهعنوان نمایندهٔ قم و در دورهٔ نخست مجلس خبرگان رهبری بهعنوان نمایندهٔ از استان تهران حضور داشت. او پس از مرگ سید روحالله خمینی از صحنه سیاسی کنار گذاشته و در انتخاباتها نیز رد صلاحیت شد.
-
مسعود پزشکیان (زادهٔ ۷ مهر ۱۳۳۳ با نام خانوادگی پوزیده) سیاستمدار و پزشک ایرانی است که از سال ۱۴۰۳ بهعنوان نهمین رئیسجمهور ایران فعالیت میکند. او همچنین از سال ۱۳۸۷ تا مرداد ۱۴۰۳ نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی بود. پزشکیان پیشتر از ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ سمت وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دولت محمد خاتمی را برعهده داشت.
-
میل جنسی به کودکان، بچهبازی، پِدوفیلی (به فرانسوی: pédophilie) یا کودککامی یک ناهنجاری روانی است و عبارت است از تمایل جنسی عودکننده یا تحریک جنسی نسبت به کودکان زیر ۱۳ سال. هرچند تعریف شروع از بلوغ ممکن است متفاوت باشد. در مورد بچهدوستی نوجوانان، کودک باید حداقل پنج سال کوچکتر از نوجوان بچهدوست باشد.
-
بامداد خمار (مجموعه نمایش خانگی)
بامداد خمار مجموعهٔ نمایش خانگی ایرانی به کارگردانی نرگس آبیار و تهیهکنندگی محمدحسین قاسمی است. این مجموعه بر اساس رمان بامداد خمار اثر فتانه حاجسیدجوادی ساخته شده است و نویسندگی آن را حسین کیانی بر عهده داشته است. بامداد خمار داستان زندگی دختری به نام محبوبه را روایت میکند که درگیر عشقی ممنوعه و چالشهای خانوادگی میشود.
-
حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۳۷۸)
وقایع هجده تیر یا حمله به کوی دانشگاه تهران به مجموعه ناآرامیها و درگیریهایی که طی روزهای ۱۸ تا ۲۳ تیر ۱۳۷۸ و به دنبال توقیف روزنامهٔ سلام میان دانشجویان و نیروهای انتظامی و بسیجیهای موسوم به لباس شخصیها شکل گرفت گفته میشود. فعالان حقوق بشر در ایران اعتقاد دارند که هفت نفر در واقعهٔ حمله به کوی دانشگاه کشته شدهاند که تنها هویت عزتالله ابراهیمنژاد و فرشته علیزاده مشخص شده است. شورای متحصنین در بیانیهٔ ۲۶ تیر مرگ تامی حامیفر را نیز تأیید کرد و سعید زینالی نیز از زمان دستگیری توسط مأموران امنیتی ناپدید شده و تا کنون نیز یافته نشده است.
-
در سالهای گذشته چندین بار دو کشور روسیه و اوکراین وارد درگیری نظامی شدهاند. تلفات جنگ روسیه و اوکراین شامل ۶ کشته در جریان الحاق کریمه به فدراسیون روسیه و هزاران کشته غیرنظامی و نیروهای نظامی در طول جنگ دونباس و حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است. آمار تلفات روسیه ۴۵۰ هزار کشته و زخمی و اوکراین بیش از ۱۵۰ هزار کشته و زخمی اعلام شده.
-
قطعی سراسری اینترنت در ایران (دی ۱۴۰۴)
در ۱۸ دی ۱۴۰۴، همزمان با دوازدهمین روز اعتراضات سراسری در ایران، گزارشهایی از تهران از تجمع گستردهٔ مردم در کنار قطع شدن گستردهٔ اینترنت خبر دادند. همچنین گزارشهایی از قطع یا اختلال اینترنت در اصفهان، لودگان، آبدانان، بخشهایی از شیراز و کرمانشاه منتشر شد. سازمان نتبلاکس آغاز قطع سراسری اینترنت را حدود ساعت ۸:۳۰ به وقت محلی تأیید کرد و اعلام داشت که این اقدام در بحبوحهٔ تشدید اعتراضات و افزایش تلفات رخ داده و بهطور جدی ارتباطات و پوشش خبری رویدادها را محدود کرده است.
-
هولوکاست (از یونانی ὁλόκαυστον، «همهسوزی») یا شوآ (به عبری: השואה، «فاجعه») به کشتار دستهجمعی و نسلکشی نزدیک به شش میلیون یهودی اروپایی بر پایهٔ نژاد، مذهب و ملیت در طی جنگ جهانی دوم بهدست آلمان نازی از ۱۹۴۱ تا پایان ۱۹۴۵ در اردوگاههای مرگ آلمان نازی، اطلاق میشود. کشتارها به شکل سازمانیافته شامل شلیک دستهجمعی در پوگرومها؛ سیاست پاکسازی از راه کار اجباری در اردوگاههای کار اجباری آلمان نازی؛ همچنین وانتها و اتاقهای گاز در اردوگاههای پاکسازی آلمانی از جمله آشویتس، بلزک، خلمنو، مایدانک، تربلینکا، و سوبیبور میشدند. حدود دو سوم جمعیت یهودی اروپا در این رویداد کشته شدند.
