Os artigos máis visitados da Wikipedia en galego, actualizados diariamente. Saber máis...
O Auriense Campus da Auga FG é un equipo de fútbol gaélico formado no ano 2014 na cidade de Ourense. Está asociado á Asociación Galega de Fútbol Gaélico e compite na Liga Galega de Fútbol Gaélico, na Copa Galega de Fútbol Gaélico e no Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico. Xunto con Afiadoras FG, equipo que compite na Liga Gallaecia, conforman a asociación Ourense Gaels.
O accidente ferroviario de Angrois de 2013 foi un descarrilamento ferroviario sucedido o 24 de xullo de 2013 no lugar de Angrois, en Santiago de Compostela. Foi o accidente de tren máis grave da historia de Galicia e de España, se ben hai hipóteses que sinalan que o máis grave da historia de España foi o accidente de Torre del Bierzo, que tamén facía ruta dende a meseta ata Galicia. Ademais, tamén foi o primeiro accidente de tren mortal producido nunha liña de alta velocidade en España.
Sir Patrick Stewart, OBE, nado o 13 de xullo de 1940 en Mirfield, Yorkshire, e finado nos Ánxeles o 28 de outubro de 2026, foi un actor británico de cinema e televisión, coñecido principalmente polos seus papeis en obras de teatro de William Shakespeare e especialmente por ser o capitán Jean-Luc Picard da saga de Star Trek: The Next Generation e o Profesor Charles Xavier nos filmes de X-Men.
O xade é unha rocha ornamental. O termo xade é aplicado a dúas rochas metamórficas distintas compostas de diferentes minerais silicatados: A nefrita consiste nun agregado de fibras entrelazadas microcristalinas de calcio, mineral anfíbolo rico en magnesio-ferro da serie da tremolita (calcio-magnesio)-ferroactinolita (calcio-magnesio-ferro). O membro medio desta serie cunha composición intermedia é chamado actinolita (a forma mineral fibrosa sedosa é unha das formas do asbesto).
Ruben Rivera Corral, nado na Coruña o 3 de maio de 1985, é un exfutbolista galego que xogaba de dianteiro. Aínda que chegou a debutar na Primeira División co Deportivo da Coruña, desenvolveu a maior parte da súa carreira en clubs galegos da Segunda B e da Terceira, disputando máis de 700 partidos totais nos que marcou case 250 goles. Vestiu a camiseta de máis dunha ducia de equipos, conseguindo altas cifras anotadoras no Laracha, no Fabril, no Montañeros, no Boiro e no Bergantiños.
O esoterismo occidental, tamén coñecido como tradición mistérica occidental, é un amplo conxunto de ideas e movementos, feblemente relacionados entre si, que se desenvolveron no seo da sociedade occidental. Estas ideas e correntes están unidas pola súa distinción tanto da relixión abrahámica ortodoxa como do racionalismo da Ilustración. Influíu en diversas formas da filosofía, o misticismo, a relixión, a ciencia, a pseudociencia, a arte, a literatura e a música occidentais, ou contribuíu a elas.
Os anglosaxóns, nalgúns contextos chamados simplemente saxóns ou ingleses, foron un grupo cultural que falaba inglés antigo e habitaba gran parte do que hoxe é Inglaterra e o sueste de Escocia na alta Idade Media. Remontaban as súas orixes a colonos xermánicos que no século V chegaron a ser un dos grupos culturais máis importantes de Britania. Considérase que o período anglosaxón en Britania comezou cara ao ano 450 e rematou en 1066, coa conquista normanda.
O breakdance, tamén coñecido como breaking, b-boying (cando o bailan homes) ou b-girling (cando o bailan mulleres), é un estilo de baile urbano que forma parte da cultura hip hop, desenvolvido pola mocidade afroamericana e portorriqueña do distrito do Bronx, en Nova York, na década de 1970. Compónse principalmente de catro tipos de movementos —toprock, footwork, power moves e freezes— e adóitase bailar con cancións que conteñen breaks de batería, sobre todo de funk, soul e hip hop. Os seus elementos modernos xurdiron entre a mocidade pobre de Nova York durante os anos 70 e comezos dos 80, ligados ao nacemento do hip hop, cuxos DJs poñían cancións con breaks rítmicos para os bailaríns.
Tskhinvali (en xeorxiano: ცხინვალი, pronunciado /t͡sʰχinʷali/; en oseto: Цхинвал, Tskhinval, ou Чъреба, Chreba; en ruso: Цхинвали) é a capital da disputada República de Osetia do Sur, independente de facto, que a maioría da comunidade internacional considera parte de Shida Kartli, en Xeorxia. A rexión de Tskhinvali era coñecida historicamente polos xeorxianos como Samachablo. Está situada na marxe do río Gran Liakhvi, aproximadamente a 100 km ao noroeste da capital xeorxiana, Tbilisi.
O Samaín (do irlandés antigo Samain, pronunciado /ˈsˠaunʲ/) é unha festividade celta que marca o remate da tempada de colleita e o comezo do inverno ou "metade escura" do ano.[Cómpre referencia] Tradicionalmente, é celebrada do 31 de outubro ó 1 de novembro, xa que o día celta comeza e remata co solpor. Atópase a medio camiño entre o equinoccio de outono e o solsticio de inverno. É unha das catro festividades estacionais celtas, xunto co Imbolc, Beltane e Lughnasadh.
A anduriña de testa branca (Petrochelidon pyrrhonota) é un paseriforme da familia Hirundinidae. O seu nome xenérico Petrochelidon deriva do grego antigo petros, 'pedra' e de khelidon, 'anduriña', e o nome específico pyrrhonota procede de purrhos, 'de cor laranxa avermellado intenso' e -notos "de dorso". Son aves extremadamente sociais que se encontran en grandes colonias de nidificación que poden chegar aos 2.000 niños.
Partido Comunista dos Traballadores de España
O Partido Comunista dos Traballadores de España (en castelán: Partido Comunista de los Trabajadores de España, abreviado PCTE) é un partido político comunista e marxista–leninista. Foi fundado o 3 de marzo de 2019 como resultado dunha escisión do Partido Comunista dos Pobos de España (PCPE).
Ernesto Marín Andrade, nado en Chiclana de la Frontera en 1954, é un empresario español, actualmente retirado da política e antigo membro do Partido Popular. Foi alcalde da súa cidade natal en dúas ocasións: de 2007 a 2008 e de novo de 2011 a 2015. De 2015 a 2019, foi deputado provincial na Deputación de Cádiz.
Unha posición sexual é unha posición do corpo que a xente usa para relacións sexuais ou outras actividades sexuais. Os actos sexuais son xeralmente descritos polas posicións que adoptan os participantes para realizar eses actos. Aínda que as relacións sexuais xeralmente implican penetración do corpo dunha persoa por outra, as posicións sexuais normalmente implican actividades sexuais penetrativas ou actividades sexuais sen penetración.
Unha planta rubideira ou planta gateadora é aquela que medra suxeitándose nun soporte, ben enrolándose, ben a través de órganos fixadores especiais. As rubideiras non se manteñen erguidas por si mesmas, necesitando doutra planta, un muro, un penedo, unha parra, un espaller, unha pérgola, unha rede etc. Para iso poden utilizar órganos como gabiáns, raíces adventicias etc.
Lista de accidentes ferroviarios en Galicia
Desde a chegada do ferrocarril a Galicia foron diversos os accidentes sucedidos, xa fosen por circunstancias meteorolóxicas, por erros humanos, por neglixencias, ou mesmo por suicidio.
O fútbol gaélico (chamado en irlandés: Peil Ghaelach ou Caid) é unha variante do fútbol orixinario de Irlanda. Xunto co hurling, é o deporte de máis popularidade nese país . O fútbol gaélico xógase en equipos de 15 membros (alternativamente 11, 9 ou 7 dependendo da competición, ás veces mesmo 5, raramente 8) nun campo de céspede rectangular.
Compañía de Tranvías da Coruña
A Compañía de Tranvías da Coruña, S.A. é unha empresa galega de transportes que proporciona o servizo de transporte público urbano na cidade da Coruña, en réxime de concesión municipal.
Manuel Benítez Rufo, nado en Monterrubio de la Serena, Badaxoz, o 16 de novembro de 1917 e finado en Dos Hermanas, Sevilla, o 29 de xullo de 2004, foi un político español do Partido Comunista, o primeiro alcalde de Dos Hermanas elixido democraticamente tras a morte de Francisco Franco e unha figura política histórica da vila.
Pablo Hernández de Cos, nado en Madrid o 20 de xaneiro de 1971, é un economista español que exerceu como gobernador do Banco de España dende o 11 de xuño de 2018. Con 47 anos no momento do nomeamento, converteuse no gobernador máis novo dende José Ramón Álvarez Rendueles, que fora nomeado gobernador con 38 anos de idade en 1978. Dende 2019, tamén preside o Comité de Basilea.
La bola negra é un filme dramático de 2026 dirixido por Javier Calvo e Javier Ambrossi, que escribiron o guión xunto con Alberto Conejero. É unha coprodución de España e Francia inspirada na obra teatral inacabada homónima de Federico García Lorca e en La piedra oscura, de Conejero. O elenco principal está formado por Guitarricadelafuente, Miguel Bernardeau, Carlos González e Milo Quifes, coa participación de Lola Dueñas, Penélope Cruz e Glenn Close.
Emiliano García-Page Sánchez, nado en Toledo o 11 de xuño de 1968, é un político español, actual presidente da Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha. Foi alcalde de Toledo e senador por Castela-A Mancha entre 2011 e 2015. Desde febreiro de 2012 é tamén secretario xeral do PSOE de Castela-A Mancha.
Galicia ( pronunciación ) ou Galiza ( pronunciación ) é unha nación recoñecida internacionalmente en 1933 e establecida xurídica e administrativamente dende 1978 como comunidade autónoma segundo a Constitución española co rango de nacionalidade histórica determinado no seu Estatuto de autonomía, dentro do Reino de España e a Unión Europea. O seu territorio está situado no extremo noroeste da Península Ibérica e linda, ao leste, coas comunidades autónomas de Asturias e Castela e León, ao oeste co océano Atlántico, ao norte co mar Cantábrico e ao sur coa República de Portugal. Ten como lingua propia o galego, de orixe común co portugués (ambas as dúas proveñen da lingua medieval coñecida como galego-portugués), e comparte oficialidade co castelán, que é oficial en toda España.
Manuel Jiménez Barrios, nado en Bornos (provincia de Cádiz) o 16 de novembro de 1957, coñecido como Chiqui, é un político e licenciado español. Foi vicepresidente da Xunta de Andalucía de 2015 a 2019 e alcalde de Chiclana de la Frontera de 1994 a 2012. De 2012 a 2015, foi membro do Parlamento de Andalucía, converténdose no primeiro alcalde de Chiclana en exercer como deputado rexional.
Mao Tse Tung ou Mao Zedong (en chinés tradicional: 毛澤東; en chinés simplificado: 毛泽东; pinyin: Máo Zédōng; Wade-Giles: Mao2 Tse2-tung1), nado o 26 de decembro do 1893 e finado o 9 de setembro de 1976, foi o máximo dirixente do Partido Comunista da China (PCCh) e da República Popular da China. Baixo o seu liderado, o Partido Comunista fíxose co poder na China continental en 1949, cando se proclamou a nova República Popular, trala vitoria na guerra civil contra as forzas da República da China. A vitoria comunista provocou a fuxida de Chiang Kai-shek e os seus seguidores do Kuomintang para Taiwán e converteu a Mao no líder máximo da China ata a súa morte en 1976.
Posición do misioneiro invertida
A posición da amazona é calquera posición sexual na que a muller está enriba do seu compañeiro sexual durante a actividade sexual. A posición máis comunmente asociada coa muller na parte superior adoita chamarse posición da vaqueira ou cabalgando, que deriva o seu nome da imaxe da muller que "monta" o home como vaqueira montando a cabalo. Nesta posición, o home adoita deitarse de costas coas pernas pechadas, mentres que a parella está a cabalo sobre el estendendo as pernas a cada lado, normalmente de xeonllos, coas canelas detrás, ou sentado sobre o sexo e as pernas da parella, mirando cara a adiante ou cara a atrás, e o home ou a muller insire o pene erecto do home na vaxina ou no ano da muller.
Paredes do Pao, O Pao, Gomesende
Paredes do Pao é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Tiña 58 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 23 eran homes e 35 mulleres.
Donkey Kong Country 2: Diddy's Kong Quest
Donkey Kong Country 2: Diddy's Kong Quest (titulado orixinalmente Super Donkey Kong 2: Dixie & Diddy (スーパードンキーコング2 ディクシー&ディディー, Sūpā Donkī Kongu Tsū: Dikushī ando Didī) é un videoxogo de plataformas de 1995 desenvolvido por Rare e publicado por Nintendo para a consola Super Nintendo Entertainment System (SNES). Lanzouse o 21 de novembro de 1995 no Xapón e o 14 de decembro en América do Norte e Europa. É o segundo título da serie de videoxogos Donkey Kong Country, e a secuela de Donkey Kong Country (1994).
Anna's Archive é un motor de procura de código aberto para bibliotecas na sombra (repositorios de textos dixitais que non son facilmente accesíbeis doutro xeito). Foi creado por alguén que utiliza o Pseudónimo Anna #, pouco despois dos intentos de pechar a biblioteca Z-Library en 2022, aplicando a lei. O sitio web recolle rexistros de Z-Library, Sci-Hub, e a Biblioteca Genesis (LibGen), entre outras fontes.
A criptomeria ou cedro xaponés, Cryptomeria japonica (L.f.) D. Don, é a única especie de árbore do xénero Cryptomeria. É unha conífera pertencente á familia das cupresáceas, endémica do Xapón, onde é coñecida co nome xaponés de sugi (杉). En Occidente incrementouse o uso do termo "sugi" para se referir a esta árbore, xa que semella máis axeitado ca o usado antigamente: "cedro xaponés", xa que o "sugi" non é un auténtico cedro (xénero Cedrus).
Atentados do 11 de marzo de 2004 en Madrid
Os Atentados do 11-M ou Atentados do 11M, coñecidos tamén como 11M, foron unha serie de ataques terroristas en catro trens da rede ferroviaria de Madrid. Foron levados a cabo por unha célula xihadista, segundo a investigación policial e as sentenza da Audiencia Nacional e do Tribunal Supremo. Faleceron 193 persoas e arredor de dúas mil resultaron feridas.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao, nado en Rianxo o 29 de xaneiro de 1886 e finado no exilio en Buenos Aires (Arxentina) o 7 de xaneiro de 1950, está considerado o Pai do nacionalismo galego. Castelao foi un intelectual comprometido coa terra e co país. Na súa persoa reuníanse as facetas de narrador, ensaísta, dramaturgo, debuxante e político galego, chegando a ser a figura máis importante da cultura galega do século XX. Ademais, estudou medicina, pero confesaba: "Fíxenme médico por amor ao meu pai; non exerzo a profesión por amor á humanidade".
Frente Amplio é un proxecto de coalición electoral española de esquerdas impulsado polas formacións Movemento Sumar, Izquierda Unida, Más Madrid e Catalunya en Comú co fin de presentarse conxuntamente ás eleccións xerais do 29 de novembro de 2026. Entre febreiro e setembro de 2026, antes da constitución desta coalición, os seus partidos promotores celebraron varios actos e eventos públicos preparativos baixo o slogan Un Paso al Frente. Logo diso, a inicios de outubro dese ano foi publicado que o nome da nova coalición sería Frente Amplio, anunciándose que o seu acto de presentación oficial será celebrado o 17 de outubro de 2026.
Mareas vivas é unha serie da Televisión de Galicia, creada por Antón Reixa e producida por Voz Audiovisual e Zopilote, que foi emitida entre 1999 e 2003. Foi o maior éxito da TVG e os personaxes das primeiras tempadas fixéronse moi populares entre a poboación galega. A teleserie fixo historia por empregar unha lingua popular, dialectalmente propia do galego da Costa da Morte.
Os galegos son un grupo nacional, cultural e etnolingüístico que vive maioritariamente en Galicia, no noroeste da Península Ibérica, pero que por mor da emigración histórica tamén ten importantes poboacións noutras partes de España, Europa e América. Os galegos teñen os seus propios costumes, cultura, lingua, música, danza, deportes, arte, cociña e mitoloxía. O galego, lingua romance derivada do latín que se falaba na antiga Gallaecia romana, é a lingua propia de Galicia e constitúe a máxima expresión cultural do pobo galego.
O sacaúntos ou home do unto é un personaxe imaxinario propio da mitoloxía galega co que se buscaba asustar os nenos e mulleres novas e conseguir que se portaran ben e non se separaran das nais, ou que regresen cedo á casa. É equivalente Home do saco, co que pode confundirse, e tamén foi relacionado coas meigas chuchonas.
Celso Emilio Ferreiro Míguez, nado en Celanova na rúa Enriba o 4 de xaneiro de 1912 e finado en Vigo o 30 de agosto de 1979, foi un escritor e político galeguista. Máximo expoñente da poesía social en lingua galega, a súa obra Longa noite de pedra é un dos libros chave para entender a literatura galega contemporánea e unha referencia obrigada de toda unha xeración de autores e lectores. É considerado o máximo expoñente da Xeración do 36 e unha das figuras máis salientables da literatura galega do século XX. Foille dedicado o Día das Letras Galegas de 1989.
Gabriel Rufián Romero, nado en Barcelona o 8 de febreiro de 1982, é un activista social e político catalán vinculado con movementos sociais de esquerdas e independentistas. Presentouse nas eleccións xerais españolas de 2015, 2016, abril de 2019 e novembro de 2019 como cabeza de lista de ERC e foi elixido membro do Congreso dos Deputados español.
O sexo anal é unha práctica sexual que consiste na introdución do pene erecto no ano e o recto da parella, co fin de obter pracer. Outras formas de sexo anal inclúen o fingering, o uso de xoguetes sexuais, o sexo oral realizado no ano (anilingus), e o pegging. O termo sexo anal refírese máis comunmente á penetración do pene no ano, mais algunhas fontes refírense a coito anal para a penetración anal, e sexo anal para calquera forma actividade sexual, especialmente en parellas, e oposta á masturbación anal.
A Galipedia é o nome co que se coñece popularmente a Wikipedia en lingua galega. Comezou a publicarse o 8 de marzo de 2003, é unha enciclopedia en liña de acceso libre, con todos os seus contidos en aberto e editados de forma colectiva en lingua galega. O 4 de marzo de 2013, catro días antes do décimo aniversario, superou os 100 000 artigos, e hoxe ten un total de 246.948.
Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive
O Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive (EGPGC) foi un grupo terrorista galego operativo en Galicia entre 1986 e 1991 cuxo obxectivo era a independencia de Galicia e a instauración dun réxime socialista. Foi fundado por membros de Galiza Ceive-OLN e do Partido Comunista de Liberación Nacional (PCLN). O EGPGC estivo operativo entre 1986 e 1991, tempo durante o cal levaron a cabo arredor de 90 atentados, a maioría dos cales contra torres de alta tensión de Unión Fenosa en zonas deshabitadas.
A Santa Compaña ou, mellor, Compaña, é unha procesión de mortos ou de ánimas en pena que percorren de noite os camiños dunha parroquia para anunciar a morte dalgún veciño, disque cun ano de antelación. O mito das procesións de mortos ou de ánimas é propio da literatura e das tradicións culturais da Europa Occidental dende a Idade Media. A zona xeográfica "galega" na que a Santa Compaña influíu máis notoriamente considérase que é o territorio correspondente á antiga Gallaecia: Galicia, norte de Portugal e Asturias.
O galego ([ɡaˈleɣo̝]) é unha lingua indoeuropea que pertence á póla de linguas románicas. É a lingua propia de Galicia, onde é falada por uns 2,4 millóns de galegos. Á parte de en Galicia, a lingua fálase tamén en territorios limítrofes con esta comunidade, aínda que sen estatuto de oficialidade (agás en casos puntuais, como na Veiga), así como pola diáspora galega que emigrou a outras partes de España, a América Latina, os Estados Unidos, Suíza e outros países de Europa.
Lista de xentilicios de concellos galegos
Esta é unha lista dos xentilicios dos concellos de Galicia:
Cristina Saucedo Baro, nada en Chiclana de la Frontera o 13 de setembro de 1978, é unha profesora e política española do PSOE, e exerce como subdelegada do Goberno en Cádiz desde o 22 de decembro de 2023. O seu pai, Sebastián Saucedo Moreno, foi alcalde de Chiclana de la Frontera e subdelegado do Goberno entre 2004 e 2011.
Rafael Dias Belloli, coñecido como Raphinha, nado en Porto Alegre o 14 de decembro de 1996, é un futbolista brasileiro que xoga de dianteiro no Barcelona, club do que é capitán. É internacional coa selección nacional do Brasil. Considerado un dos mellores xogadores do mundo, é coñecido pola súa velocidade, ritmo, e a capacidade para crear xogadas e remates.
Colocación do pronome átono en galego
Ir ao índice do Curso de lingua galega. Tamén pode consultar a Normativa oficial do galego.
Refraneiro galego sobre o cabalo
A besta amatada, de lonxe ve vir a albarda . Á besta axionllada ponlle máis carga . Á besta boa, dálle vara i espora .
Irene María Montero Gil, nada en Madrid o 13 de febreiro de 1988, é unha política e psicóloga española, membro da dirección de Podemos. Deputada por Madrid da lexislatura XII do Congreso dos Deputados. Antiga Voceira do Grupo Confederal Unidos Podemos -En Comú Podem -En Marea no Congreso e actual eurodeputada.
A lingua náhuatl (que deriva de nāwatl; pronunciación náhuatl: [ˈnaːwat͡ɬ] ( )), nāwa, «son claro ou agradable» e tlahtōl-li, «lingua ou linguaxe»), coñecida tamén historicamente como lingua azteca ou lingua mexicana, é unha lingua, ou segundo algunhas definicións, un conxunto de linguas, que pertencen á familia de linguas uto-aztecas e son faladas polo pobo náhuatl. As variedades do náhuatl teñen 1,7 millóns de falantes, a maioría dos cales viven principalmente no centro de México e tamén algunhas poboacións máis pequenas nos Estados Unidos. O náhuatl fálase no centro de México dende cando menos o século VII. Era a lingua dos mexicas, que dominaron o que hoxe é o centro de México durante o período posclásico tardío da historia mesoamericana.