Os artigos máis visitados da Wikipedia en galego, actualizados diariamente. Saber máis...
O Auriense Campus da Auga FG é un equipo de fútbol gaélico formado no ano 2014 na cidade de Ourense. Está asociado á Asociación Galega de Fútbol Gaélico e compite na Liga Galega de Fútbol Gaélico, na Copa Galega de Fútbol Gaélico e no Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico. Xunto con Afiadoras FG, equipo que compite na Liga Gallaecia, conforman a asociación Ourense Gaels.
O accidente ferroviario de Angrois de 2013 foi un descarrilamento ferroviario sucedido o 24 de xullo de 2013 no lugar de Angrois, en Santiago de Compostela. Foi o accidente de tren máis grave da historia de Galicia e de España, se ben hai hipóteses que sinalan que o máis grave da historia de España foi o accidente de Torre del Bierzo, que tamén facía ruta dende a meseta ata Galicia. Ademais, tamén foi o primeiro accidente de tren mortal producido nunha liña de alta velocidade en España.
Sir Patrick Stewart, OBE, nado o 13 de xullo de 1940 en Mirfield, Yorkshire, e finado nos Ánxeles o 28 de outubro de 2026, foi un actor británico de cinema e televisión, coñecido principalmente polos seus papeis en obras de teatro de William Shakespeare e especialmente por ser o capitán Jean-Luc Picard da saga de Star Trek: The Next Generation e o Profesor Charles Xavier nos filmes de X-Men.
O Samaín (do irlandés antigo Samain, pronunciado /ˈsˠaunʲ/) é unha festividade celta que marca o remate da tempada de colleita e o comezo do inverno ou "metade escura" do ano.[Cómpre referencia] Tradicionalmente, é celebrada do 31 de outubro ó 1 de novembro, xa que o día celta comeza e remata co solpor. Atópase a medio camiño entre o equinoccio de outono e o solsticio de inverno. É unha das catro festividades estacionais celtas, xunto co Imbolc, Beltane e Lughnasadh.
Beatus ille é unha locución latina que se traduce "feliz aquel". Trátase das dúas primeiras palabras dun dos épodos máis famosos do poeta latino Horacio. O poema canta as excelencias da vida no campo ademais de amosar aprecio pola vida tranquila, fronte á axitación da vida mundana e frívola e das súas preocupacións.
O xade é unha rocha ornamental. O termo xade é aplicado a dúas rochas metamórficas distintas compostas de diferentes minerais silicatados: A nefrita consiste nun agregado de fibras entrelazadas microcristalinas de calcio, mineral anfíbolo rico en magnesio-ferro da serie da tremolita (calcio-magnesio)-ferroactinolita (calcio-magnesio-ferro). O membro medio desta serie cunha composición intermedia é chamado actinolita (a forma mineral fibrosa sedosa é unha das formas do asbesto).
Francisco Rodríguez García (político)
Francisco Rodríguez García, nado en Dos Hermanas en 1970, é un político español do PSOE e alcalde da súa cidade natal desde o 7 de febreiro de 2022.
Partido Comunista dos Traballadores de España
O Partido Comunista dos Traballadores de España (en castelán: Partido Comunista de los Trabajadores de España, abreviado PCTE) é un partido político comunista e marxista–leninista. Foi fundado o 3 de marzo de 2019 como resultado dunha escisión do Partido Comunista dos Pobos de España (PCPE).
Unha posición sexual é unha posición do corpo que a xente usa para relacións sexuais ou outras actividades sexuais. Os actos sexuais son xeralmente descritos polas posicións que adoptan os participantes para realizar eses actos. Aínda que as relacións sexuais xeralmente implican penetración do corpo dunha persoa por outra, as posicións sexuais normalmente implican actividades sexuais penetrativas ou actividades sexuais sen penetración.
Juan Manuel Rodríguez Domínguez
Juan Manuel Rodríguez Domínguez, nado en Morón de la Frontera o 24 de xaneiro de 1976, é un político español do PSOE e alcalde da súa cidade natal desde 2011.
La bola negra é un filme dramático de 2026 dirixido por Javier Calvo e Javier Ambrossi, que escribiron o guión xunto con Alberto Conejero. É unha coprodución de España e Francia inspirada na obra teatral inacabada homónima de Federico García Lorca e en La piedra oscura, de Conejero. O elenco principal está formado por Guitarricadelafuente, Miguel Bernardeau, Carlos González e Milo Quifes, coa participación de Lola Dueñas, Penélope Cruz e Glenn Close.
An Cailín Ciúin é un filme irlandés de 2022 dirixido e escrito por Colm Bairéad e rodado en lingua irlandesa. Ambientado en 1981, o filme conta a historia dunha nena de nove anos que vive nun fogar amoroso por primeira vez cando pasa o verán nunha granxa con parentes en Rinn Gaeltacht, no condado de Waterford. Foi escollido como candidato de Irlanda para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios e converteuse no primeiro filme irlandés nomeado nesa categoría.
Lista de accidentes ferroviarios en Galicia
Desde a chegada do ferrocarril a Galicia foron diversos os accidentes sucedidos, xa fosen por circunstancias meteorolóxicas, por erros humanos, por neglixencias, ou mesmo por suicidio.
Alejandro Fidalgo Conde, nado en Corcubión o 20 de abril de 1985, é un xornalista, locutor de radio e presentador de televisión galego, máis coñecido como Álex Fidalgo. É membro dos equipos de La Rosa de los Vientos e No son horas de Onda Cero. Tamén formou parte do equipo do programa nocturno La parroquia, na mesma cadea, até o seu peche en 2016.
O centro de carena é o centro de gravidade do volume de auga desprazado por un flotador, para unhas condicións dadas. Tamén se coñece como centro de empuxe, xa que se considera que se aplica esta forza por motivos de estabilidade. Represéntase coa letra C e nalgunhas publicacións coa letra B para equiparalo ao "Center of Buoyancy" en inglés.
O vigoscopio foi un sistema de terapia contra o estrabismo desenvolvido polo oftalmólogo vigués Antón Beiras García na década de 1960. Tratábase dun sinoptóforo de televisión, un aparello óptico que buscaba corrixir o estrabismo sen fármacos nin intervencións cirúrxicas, e o seu nome foi un neoloxismo ideado polo propio Beiras en honra á cidade de Vigo.
Pedro Luis Vázquez García, nado en Morón de la Frontera o 29 de abril de 1953-29 mar 2026, é un profesor, escritor e político español, que foi alcalde de Morón de la Frontera de 1988 a 1991. Deu clases en varios colexios públicos das provincias de Sevilla e Huelva. Despois de facer campaña activamente contra o réxime franquista, foi concelleiro e, máis tarde, de 1988 a 1991, alcalde de Morón de la Frontera.
Jesús Manuel Ferreiro, nado en Melide o 5 de outubro de 1968, é un piloto de rally galego que competiu en diferentes competicións coma o Campionato de Galicia de Rally ou o Campionato de España de Rallys case sempre con vehículos de tracción traseira. Foi campión galego de históricos en tres ocasións (1994, 2000 e 2002) e campión de España, tamén na categoría de históricos en catro ocasións (2007, 2012, 2014 e 2021).
Fervenza é unha organización estudantil galega nada o 9 de marzo de 2025, nunha Asemblea Nacional Constituínte que contou coa participación de 90 estudantes. A organización defínese como "sindicato estudantil nacionalista de vocación unitaria, autónoma, horizontal, combativa e democrática". Contan con actividade en distintas cidades de Galiza, esencialmente Santiago de Compostela, Vigo ou A Coruña.
Galicia ( pronunciación ) ou Galiza ( pronunciación ) é unha nación recoñecida internacionalmente en 1933 e establecida xurídica e administrativamente dende 1978 como comunidade autónoma segundo a Constitución española co rango de nacionalidade histórica determinado no seu Estatuto de autonomía, dentro do Reino de España e a Unión Europea. O seu territorio está situado no extremo noroeste da Península Ibérica e linda, ao leste, coas comunidades autónomas de Asturias e Castela e León, ao oeste co océano Atlántico, ao norte co mar Cantábrico e ao sur coa República de Portugal. Ten como lingua propia o galego, de orixe común co portugués (ambas as dúas proveñen da lingua medieval coñecida como galego-portugués), e comparte oficialidade co castelán, que é oficial en toda España.
Mao Tse Tung ou Mao Zedong (en chinés tradicional: 毛澤東; en chinés simplificado: 毛泽东; pinyin: Máo Zédōng; Wade-Giles: Mao2 Tse2-tung1), nado o 26 de decembro do 1893 e finado o 9 de setembro de 1976, foi o máximo dirixente do Partido Comunista da China (PCCh) e da República Popular da China. Baixo o seu liderado, o Partido Comunista fíxose co poder na China continental en 1949, cando se proclamou a nova República Popular, trala vitoria na guerra civil contra as forzas da República da China. A vitoria comunista provocou a fuxida de Chiang Kai-shek e os seus seguidores do Kuomintang para Taiwán e converteu a Mao no líder máximo da China ata a súa morte en 1976.
A Interestatal 70 (abreviada I-70) é unha autoestrada interestatal de trazado este-oeste situada nos Estados Unidos cruza os estados de Utah, Colorado, Kansas, Missouri, Illinois, Indiana, Ohio, Virxinia Occidental, Pensilvania e Maryland. A autoestrada inicia no Oeste desde a Interestatal 15 preto de Cove Fort, Utah e finaliza na MD 122 en Baltimore, Maryland. A construción do I-70 en Colorado e Utah considérase unha marabilla da enxeñaría, a ruta pasa polo túnel Eisenhower , Glenwood Canyon , e o San Rafael Swell.
Ana María Pastor Julián, nada o 11 de novembro de 1957 en Cubillos, provincia de Zamora, é unha médica e política española que realizou a maioría da súa vida profesional en Galicia. Foi ministra de Sanidade e Consumo do Goberno de España de 2002 a 2004, ministra de Fomento de 2011 a 2016 e presidenta do Congreso dos Deputados de 2016 a 2019.
Mariano Rajoy Brey, nado en Santiago de Compostela o 27 de marzo de 1955, é un político galego, presidente do Goberno de España desde 2011 ata 2018, durante as X e a XII lexislaturas e presidente do Goberno en funcións durante a breve XI lexislatura de España. Rajoy serviu como ministro nos gobernos de José María Aznar en diversas carteiras entre 1996 e 2003, e como vicepresidente do Executivo de 2000 a 2003. Entre 2003 e 2004, cando foi elixido presidente do Partido Popular, desempeñou o cargo de secretario xeral da formación.
Mareas vivas é unha serie da Televisión de Galicia, creada por Antón Reixa e producida por Voz Audiovisual e Zopilote, que foi emitida entre 1999 e 2003. Foi o maior éxito da TVG e os personaxes das primeiras tempadas fixéronse moi populares entre a poboación galega. A teleserie fixo historia por empregar unha lingua popular, dialectalmente propia do galego da Costa da Morte.
A Santa Compaña ou, mellor, Compaña, é unha procesión de mortos ou de ánimas en pena que percorren de noite os camiños dunha parroquia para anunciar a morte dalgún veciño, disque cun ano de antelación. O mito das procesións de mortos ou de ánimas é propio da literatura e das tradicións culturais da Europa Occidental dende a Idade Media. A zona xeográfica "galega" na que a Santa Compaña influíu máis notoriamente considérase que é o territorio correspondente á antiga Gallaecia: Galicia, norte de Portugal e Asturias.
Donald Franciszek Tusk, nado en Gdansk o 22 de abril de 1957, é un político polaco antigo líder da Plataforma Cívica, que foi primeiro ministro de Polonia de 2007 a 2014. Nos tempos da República Popular de Polonia foi o xefe da NZS (Asociación Independente de Estudiantes, en polaco: Niezależne Zrzeszenie Studentów). Logo en Solidariedade.
Xosé Manuel Hixinio Beiras Torrado, máis coñecido como Xosé Manuel Beiras, nado en Santiago de Compostela o 7 de abril de 1936 e finado en Brión o 8 de outubro de 2026, foi un político e economista galego de ideoloxía nacionalista galega e de esquerdas. Foi membro fundador e líder do Partido Socialista Galego (PSG), Bloque Nacionalista Galego (BNG) e Anova Irmandade Nacionalista (Anova). Impulsou coalicións electorais con representación parlamentaria como Galeusca, Alternativa Galega de Esquerda (AGE) ou En Marea.
María Soraya Sáenz de Santamaría Antón, nada en Valladolid o 10 de xuño de 1971, é unha política española pertencente ao Partido Popular. Entre 2011 e 2018 foi a vicepresidenta e ministra da Presidencia do Goberno de España, presidido por Mariano Rajoy. Anteriormente ocupara o cargo de secretaria executiva de Política Territorial do Partido Popular e un escano de deputada por Madrid durante a VIII Lexislatura (2004-2008).
O sexo anal é unha práctica sexual que consiste na introdución do pene erecto no ano e o recto da parella, co fin de obter pracer. Outras formas de sexo anal inclúen o fingering, o uso de xoguetes sexuais, o sexo oral realizado no ano (anilingus), e o pegging. O termo sexo anal refírese máis comunmente á penetración do pene no ano, mais algunhas fontes refírense a coito anal para a penetración anal, e sexo anal para calquera forma actividade sexual, especialmente en parellas, e oposta á masturbación anal.
Emiliano García-Page Sánchez, nado en Toledo o 11 de xuño de 1968, é un político español, actual presidente da Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha. Foi alcalde de Toledo e senador por Castela-A Mancha entre 2011 e 2015. Desde febreiro de 2012 é tamén secretario xeral do PSOE de Castela-A Mancha.
Non confundir con feixón A feixoa (Acca sellowiana, sin. Feijoa sellowiana), tamén chamada goiaba do Brasil, é unha especie botánica arbustiva ou arboriña de flor da familia das mirtáceas, nativa das zonas elevadas do sur do Brasil, leste de Paraguai, o Uruguai, o norte da Arxentina e mais de Colombia. Cultívase a miúdo coma árbore froiteira no sur de Galicia e noutras zonas coma Nova Zelandia ou California, así coma árbore ornamental en Australia, Azerbaidján, Xeorxia, algunhas zonas do sur de Rusia e en Suráfrica..
Paolo (miniserie de televisión)
Paolo é unha miniserie de televisión francesa creada e dirixida por Sébastien Marnier, quen escribiu o guión xunto con Juliette Soubrier, adaptando Mimi, a súa primeira novela, publicada en 2011. Coproducida por Mintee Studios e Asacha Media Group para HBO Max, está protagonizada por Jérôme Niel e Yoann Gasiorowski.
Os galegos son un grupo nacional, cultural e etnolingüístico que vive maioritariamente en Galicia, no noroeste da Península Ibérica, pero que por mor da emigración histórica tamén ten importantes poboacións noutras partes de España, Europa e América. Os galegos teñen os seus propios costumes, cultura, lingua, música, danza, deportes, arte, cociña e mitoloxía. O galego, lingua romance derivada do latín que se falaba na antiga Gallaecia romana, é a lingua propia de Galicia e constitúe a máxima expresión cultural do pobo galego.
Cayetana Álvarez de Toledo y Peralta-Ramos, XIII marquesa de Casa Fuerte, nada en Madrid o 15 de outubro de 1974, é unha xornalista, historiadora e política española. Tamén posúe as nacionalidades arxentina e francesa. Militante do Partido Popular, foi deputada no Congreso por Madrid entre 2008 e 2015 e dende 2019 é deputada.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao, nado en Rianxo o 29 de xaneiro de 1886 e finado no exilio en Buenos Aires (Arxentina) o 7 de xaneiro de 1950, está considerado o Pai do nacionalismo galego. Castelao foi un intelectual comprometido coa terra e co país. Na súa persoa reuníanse as facetas de narrador, ensaísta, dramaturgo, debuxante e político galego, chegando a ser a figura máis importante da cultura galega do século XX. Ademais, estudou medicina, pero confesaba: "Fíxenme médico por amor ao meu pai; non exerzo a profesión por amor á humanidade".
Babygirl é un filme estadounidense de 2024 escrito e dirixido por Halina Reijn. É un thriller erótico protagonizado por Nicole Kidman como unha poderosa directiva que pon en risco a súa carreira e a súa familia cando comeza unha relación cun becario moito máis novo ca ela (Harris Dickinson); Sophie Wilde e Antonio Banderas completan o elenco principal. Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Venecia o 30 de agosto de 2024, onde Kidman gañou a Copa Volpi á mellor actriz, e chegou aos cinemas dos Estados Unidos o 25 de decembro de 2024 da man de A24.
Brigada homicida (en inglés: Madigan) é un filme estadounidense de 1968 dirixido por Don Siegel. Está protagonizado por Richard Widmark, Henry Fonda e Inger Stevens. O guión, titulado orixinalmente Friday, Saturday, Sunday foi adaptado por dous escritores que estiveran na lista negra de Hollywood na década de 1950, Howard Rodman (acreditado co pseudónimo Henri Simoun) e Abraham Polonsky.
Pablo Hernández de Cos, nado en Madrid o 20 de xaneiro de 1971, é un economista español que exerceu como gobernador do Banco de España dende o 11 de xuño de 2018. Con 47 anos no momento do nomeamento, converteuse no gobernador máis novo dende José Ramón Álvarez Rendueles, que fora nomeado gobernador con 38 anos de idade en 1978. Dende 2019, tamén preside o Comité de Basilea.
Anna's Archive é un motor de procura de código aberto para bibliotecas na sombra (repositorios de textos dixitais que non son facilmente accesíbeis doutro xeito). Foi creado por alguén que utiliza o Pseudónimo Anna #, pouco despois dos intentos de pechar a biblioteca Z-Library en 2022, aplicando a lei. O sitio web recolle rexistros de Z-Library, Sci-Hub, e a Biblioteca Genesis (LibGen), entre outras fontes.
A castaña na cultura popular galega
A seguir recóllese a pegada da castaña e do castiñeiro na cultura popular galega, na etnografía e na literatura de transmisión oral. Tamén, por similitude, se inclúe algunha información sobre o castiñeiro de Indias (Aesculus hippocastanum). O castiñeiro recibe en Galicia os nomes de castañeira, castañeiro, castiñeira, castiro e restre; existen castiñeiros bravos, que se denominan rebolos, bravádegos ou castiñeiróns.
Ignacio Rivera Quintana, nado na Coruña o 24 de abril de 1965, é un empresario galego, presidente executivo actual da Corporación Hijos de Rivera, empresa galega con actividade centrada na distribución de bebidas, cuxa marca máis recoñecida é a Estrella Galicia. Pertence á cuarta xeración da familia Rivera, sendo bisneto de José María Rivera Corral, o fundador da empresa Estrella Galicia na Coruña, en 1906.