Os artigos máis visitados da Wikipedia en galego, actualizados diariamente. Saber máis...
O esoterismo occidental, tamén coñecido como tradición mistérica occidental, é un amplo conxunto de ideas e movementos, feblemente relacionados entre si, que se desenvolveron no seo da sociedade occidental. Estas ideas e correntes están unidas pola súa distinción tanto da relixión abrahámica ortodoxa como do racionalismo da Ilustración. Influíu en diversas formas da filosofía, o misticismo, a relixión, a ciencia, a pseudociencia, a arte, a literatura e a música occidentais, ou contribuíu a elas.
O Samaín (do irlandés antigo Samain, pronunciado /ˈsˠaunʲ/) é unha festividade celta que marca o remate da tempada de colleita e o comezo do inverno ou "metade escura" do ano.[Cómpre referencia] Tradicionalmente, é celebrada do 31 de outubro ó 1 de novembro, xa que o día celta comeza e remata co solpor. Atópase a medio camiño entre o equinoccio de outono e o solsticio de inverno. É unha das catro festividades estacionais celtas, xunto co Imbolc, Beltane e Lughnasadh.
O accidente ferroviario de Angrois de 2013 foi un descarrilamento ferroviario sucedido o 24 de xullo de 2013 no lugar de Angrois, en Santiago de Compostela. Foi o accidente de tren máis grave da historia de Galicia e de España, se ben hai hipóteses que sinalan que o máis grave da historia de España foi o accidente de Torre del Bierzo, que tamén facía ruta dende a meseta ata Galicia. Ademais, tamén foi o primeiro accidente de tren mortal producido nunha liña de alta velocidade en España.
Os anglosaxóns, nalgúns contextos chamados simplemente saxóns ou ingleses, foron un grupo cultural que falaba inglés antigo e habitaba gran parte do que hoxe é Inglaterra e o sueste de Escocia na alta Idade Media. Remontaban as súas orixes a colonos xermánicos que no século V chegaron a ser un dos grupos culturais máis importantes de Britania. Considérase que o período anglosaxón en Britania comezou cara ao ano 450 e rematou en 1066, coa conquista normanda.
O breakdance, tamén coñecido como breaking, b-boying (cando o bailan homes) ou b-girling (cando o bailan mulleres), é un estilo de baile urbano que forma parte da cultura hip hop, desenvolvido pola mocidade afroamericana e portorriqueña do distrito do Bronx, en Nova York, na década de 1970. Compónse principalmente de catro tipos de movementos —toprock, footwork, power moves e freezes— e adóitase bailar con cancións que conteñen breaks de batería, sobre todo de funk, soul e hip hop. Os seus elementos modernos xurdiron entre a mocidade pobre de Nova York durante os anos 70 e comezos dos 80, ligados ao nacemento do hip hop, cuxos DJs poñían cancións con breaks rítmicos para os bailaríns.
Tskhinvali (en xeorxiano: ცხინვალი, pronunciado /t͡sʰχinʷali/; en oseto: Цхинвал, Tskhinval, ou Чъреба, Chreba; en ruso: Цхинвали) é a capital da disputada República de Osetia do Sur, independente de facto, que a maioría da comunidade internacional considera parte de Shida Kartli, en Xeorxia. A rexión de Tskhinvali era coñecida historicamente polos xeorxianos como Samachablo. Está situada na marxe do río Gran Liakhvi, aproximadamente a 100 km ao noroeste da capital xeorxiana, Tbilisi.
O Auriense Campus da Auga FG é un equipo de fútbol gaélico formado no ano 2014 na cidade de Ourense. Está asociado á Asociación Galega de Fútbol Gaélico e compite na Liga Galega de Fútbol Gaélico, na Copa Galega de Fútbol Gaélico e no Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico. Xunto con Afiadoras FG, equipo que compite na Liga Gallaecia, conforman a asociación Ourense Gaels.
A freira da Madeira (Pterodroma madeira) é unha especie de pequena ave mariña do xénero Pterodroma, endémica da illa da Madeira. Esta freira de longas ás ten dorso e ás grises, cunha marca con forma de "W" escuro nas ás, e a parte superior da cola gris. As partes inferiores das ás son de tons negros agás un triángulo branco no bordo frontal preto do corpo, e o ventre é branco con flancos grises.
Unha posición sexual é unha posición do corpo que a xente usa para relacións sexuais ou outras actividades sexuais. Os actos sexuais son xeralmente descritos polas posicións que adoptan os participantes para realizar eses actos. Aínda que as relacións sexuais xeralmente implican penetración do corpo dunha persoa por outra, as posicións sexuais normalmente implican actividades sexuais penetrativas ou actividades sexuais sen penetración.
Jesús Manuel Ferreiro, nado en Melide o 5 de outubro de 1968, é un piloto de rally galego que competiu en diferentes competicións coma o Campionato de Galicia de Rally ou o Campionato de España de Rallys case sempre con vehículos de tracción traseira. Foi campión galego de históricos en tres ocasións (1994, 2000 e 2002) e campión de España, tamén na categoría de históricos en catro ocasións (2007, 2012, 2014 e 2021).
Aśoka (en escrita devanágari: अशोक) ou Aśoka Vardhana, nado no 304 a.C. e finado no 232 a.C., foi o terceiro emperador maurya, fillo de Bindusara e neto de Chandragupta Maurya, o fundador da dinastía. Aśoka reinou sobre a maior parte do subcontinente indio, do actual Afganistán ata Bengala e tamén cara ao sur. No oitavo ano do seu reinado, cara ao 260 a.C., conquistou o reino de Kalinga nunha guerra que, segundo os seus propios edictos, causou uns cen mil mortos e cento cincuenta mil deportados.
La bola negra é un filme dramático de 2026 dirixido por Javier Calvo e Javier Ambrossi, que escribiron o guión xunto con Alberto Conejero. É unha coprodución de España e Francia inspirada na obra teatral inacabada homónima de Federico García Lorca e en La piedra oscura, de Conejero. O elenco principal está formado por Guitarricadelafuente, Miguel Bernardeau, Carlos González e Milo Quifes, coa participación de Lola Dueñas, Penélope Cruz e Glenn Close.
Juan Ignacio Cirac Sasturain, nado en Manresa o 11 de outubro de 1965, é un físico español recoñecido polas súas investigacións en computación cuántica e óptica cuántica, dentro da teoría cuántica e a física teórica. Dende 2001 é director da división teórica do Instituto Max Planck de Óptica Cuántica en Garching, Alemaña. Físico e académico, Ignacio Cirac foi distinguido coa Medalla Isaac Newton 2026, do Institute of Physics (IOP) do Reino Unido, polas súas contribucións pioneiras ó desenvolvemento da ciencia da información cuántica e o seu liderado científico internacional.
Partido Comunista dos Traballadores de España
O Partido Comunista dos Traballadores de España (en castelán: Partido Comunista de los Trabajadores de España, abreviado PCTE) é un partido político comunista e marxista–leninista. Foi fundado o 3 de marzo de 2019 como resultado dunha escisión do Partido Comunista dos Pobos de España (PCPE).
O arado (do latín aratrum) é un apeiro usado en agricultura para preparar a terra para sementar ou plantar. Foi un instrumento básico na historia e representou un dos maiores avances da técnica agrícola. O uso primordial do arado é remover as capas superficiais da terra, permitindo a entrada dos nutrientes e que se meteorice.
O golf é un deporte de precisión que consiste en introducir unha bóla nos buracos distribuídos ao longo dun campo co menor número de golpes posible. Para cada tipo de golpe emprégase un pau dun conxunto de paus lixeiramente diferentes entre si, xa que a cabeza do pau ten graos distintos, igual que as varas teñen lonxitudes distintas: a menor número de graos, maior lonxitude da vara e, polo tanto, máis distancia. As regras do xogo permiten levar como máximo catorce paus na bolsa.
Halloween (AFI: /ֽhæləυ'i:n/, do ing. All Hallows' Evening ou Noite de tódolos Santos) é unha festa anual que se celebra principalmente nos Estados Unidos na noite do 31 de outubro pero que desde finais do século XX tamén se observa en moitos outros países. A súa orixe é cristiá pero con raíces nas tradicións pagás celtas (véxase Samaín).
O aparello ou aparato dixestivo é o conxunto de órganos dos animais multicelulares que permite a inxestión de alimento, a súa dixestión para obter enerxía e nutrientes, e excretar os refugallos sobrantes non necesarios. Deste xeito, as funcións principais do aparello dixestivo son a inxestión, dixestión, absorción e defecación. O aparato dixestivo difire substancialmente duns animais a outros.
Posición do misioneiro invertida
A posición da amazona é calquera posición sexual na que a muller está enriba do seu compañeiro sexual durante a actividade sexual. A posición máis comunmente asociada coa muller na parte superior adoita chamarse posición da vaqueira ou cabalgando, que deriva o seu nome da imaxe da muller que "monta" o home como vaqueira montando a cabalo. Nesta posición, o home adoita deitarse de costas coas pernas pechadas, mentres que a parella está a cabalo sobre el estendendo as pernas a cada lado, normalmente de xeonllos, coas canelas detrás, ou sentado sobre o sexo e as pernas da parella, mirando cara a adiante ou cara a atrás, e o home ou a muller insire o pene erecto do home na vaxina ou no ano da muller.
Área é a extensión ou superficie comprendida dentro dunha figura (de dúas dimensións), expresada en unidades de medida denominadas superficiais. Para superficies planas o concepto é intuitivo. Calquera superficie plana de lados rectos pode triangularse e pódese calcular a súa área como suma de triángulos.
Galicia ( pronunciación ) ou Galiza ( pronunciación ) é unha nación recoñecida internacionalmente en 1933 e establecida xurídica e administrativamente dende 1978 como comunidade autónoma segundo a Constitución española co rango de nacionalidade histórica determinado no seu Estatuto de autonomía, dentro do Reino de España e a Unión Europea. O seu territorio está situado no extremo noroeste da Península Ibérica e linda, ao leste, coas comunidades autónomas de Asturias e Castela e León, ao oeste co océano Atlántico, ao norte co mar Cantábrico e ao sur coa República de Portugal. Ten como lingua propia o galego, de orixe común co portugués (ambas as dúas proveñen da lingua medieval coñecida como galego-portugués), e comparte oficialidade co castelán, que é oficial en toda España.
Verónica é un filme español de terror española estreado en 2017, dirixido por Paco Plaza. Para a súa realización, o director contou con catro novos debutantes: Sandra Escacena, Bruna González, Claudia Placer e Iván Chavero, ademais da coñecida actriz Ana Torrent. O guión de Paco Plaza e Fernando Navarro está inspirado nunha historia real (o expediente Vallecas), que tivo lugar nos anos 90 en Vallecas, Madrid.
Paolo (miniserie de televisión)
Paolo é unha miniserie de televisión francesa creada e dirixida por Sébastien Marnier, quen escribiu o guión xunto con Juliette Soubrier, adaptando Mimi, a súa primeira novela, publicada en 2011. Coproducida por Mintee Studios e Asacha Media Group para HBO Max, está protagonizada por Jérôme Niel e Yoann Gasiorowski.
O Sol é unha estrela de tamaño medio, en relación ao conxunto da nosa galaxia, a Vía Láctea, arredor da cal gravitan a Terra e mailos outros membros do noso sistema planetario. É unha estrela de tipo espectral G2, constituíndo a fonte primaria de enerxía electromagnética do sistema planetario. A súa masa é de 333 000 veces a da Terra e o seu volume 1 400 000 veces.
A Santa Compaña ou, mellor, Compaña, é unha procesión de mortos ou de ánimas en pena que percorren de noite os camiños dunha parroquia para anunciar a morte dalgún veciño, disque cun ano de antelación. O mito das procesións de mortos ou de ánimas é propio da literatura e das tradicións culturais da Europa Occidental dende a Idade Media. A zona xeográfica "galega" na que a Santa Compaña influíu máis notoriamente considérase que é o territorio correspondente á antiga Gallaecia: Galicia, norte de Portugal e Asturias.
O sexo anal é unha práctica sexual que consiste na introdución do pene erecto no ano e o recto da parella, co fin de obter pracer. Outras formas de sexo anal inclúen o fingering, o uso de xoguetes sexuais, o sexo oral realizado no ano (anilingus), e o pegging. O termo sexo anal refírese máis comunmente á penetración do pene no ano, mais algunhas fontes refírense a coito anal para a penetración anal, e sexo anal para calquera forma actividade sexual, especialmente en parellas, e oposta á masturbación anal.
A análise matemática (do grego άναλύειν) tivo a súa orixe na formulación rigorosa do cálculo infinitesimal. É a rama da matemática que trata explicitamente a noción de límite, ben sexa o límite dunha sucesión ou o dunha función. Inclúe tamén as teorías de diferenciación, integración e da medida, o estudo das series e o das funcións analíticas.
Donald Franciszek Tusk, nado en Gdansk o 22 de abril de 1957, é un político polaco antigo líder da Plataforma Cívica, que foi primeiro ministro de Polonia de 2007 a 2014. Nos tempos da República Popular de Polonia foi o xefe da NZS (Asociación Independente de Estudiantes, en polaco: Niezależne Zrzeszenie Studentów). Logo en Solidariedade.
Os moinantes son un grupo social de España e algúns países de Europa. Principalmente son nómades con algunhas similitudes co pobo xitano e considéranse unha etnia con identidade propia. Son tamén chamados quincalleros polo oficio que historicamente realizaban, vender, facer e reparar trebellos metálicos como tixolas e potas.
O cantón de Friburgo (en francés: Fribourg; en alemán: Freiburg; en italiano: Friburgo; en romanche: Friburg), oficialmente Estado de Friburgo (en francés: État de Fribourg; en alemán: Staat Freiburg), é un dos 26 cantóns da confederación Suíza. Limita cos cantóns de Vaud, Berna e Neuchâtel, e a súa capital é a cidade de Friburgo. É un cantón bilingüe, co francés e o alemán como linguas oficiais en igualdade desde 1991, e entrou na Confederación en 1481.
Lista de accidentes ferroviarios en Galicia
Desde a chegada do ferrocarril a Galicia foron diversos os accidentes sucedidos, xa fosen por circunstancias meteorolóxicas, por erros humanos, por neglixencias, ou mesmo por suicidio.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2026
O Campionato Mundial da FIA de Fórmula 1 de 2026 será a 77ª tempada de Fórmula 1 organizada pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Está recoñecido pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), o órgano de goberno internacional do automobilismo, como a máxima clase de competición para coches de carreiras de rodas aberta. O campionato disputarase en vinte e catro carreiras, ou Grandes Premios, celebradas en todo o mundo.
Anna's Archive é un motor de procura de código aberto para bibliotecas na sombra (repositorios de textos dixitais que non son facilmente accesíbeis doutro xeito). Foi creado por alguén que utiliza o Pseudónimo Anna #, pouco despois dos intentos de pechar a biblioteca Z-Library en 2022, aplicando a lei. O sitio web recolle rexistros de Z-Library, Sci-Hub, e a Biblioteca Genesis (LibGen), entre outras fontes.
A lingua náhuatl (que deriva de nāwatl; pronunciación náhuatl: [ˈnaːwat͡ɬ] ( )), nāwa, «son claro ou agradable» e tlahtōl-li, «lingua ou linguaxe»), coñecida tamén historicamente como lingua azteca ou lingua mexicana, é unha lingua, ou segundo algunhas definicións, un conxunto de linguas, que pertencen á familia de linguas uto-aztecas e son faladas polo pobo náhuatl. As variedades do náhuatl teñen 1,7 millóns de falantes, a maioría dos cales viven principalmente no centro de México e tamén algunhas poboacións máis pequenas nos Estados Unidos. O náhuatl fálase no centro de México dende cando menos o século VII. Era a lingua dos mexicas, que dominaron o que hoxe é o centro de México durante o período posclásico tardío da historia mesoamericana.
Sir Patrick Stewart, OBE, nado o 13 de xullo de 1940 en Mirfield, Yorkshire, e finado nos Ánxeles o 28 de outubro de 2026, foi un actor británico de cinema e televisión, coñecido principalmente polos seus papeis en obras de teatro de William Shakespeare e especialmente por ser o capitán Jean-Luc Picard da saga de Star Trek: The Next Generation e o Profesor Charles Xavier nos filmes de X-Men.
Francisco Xavier Pérez Vázquez, nado en Silleda o 24 de abril de 1968 e finado en Santiago de Compostela o 15 de novembro de 2016, máis coñecido como Narf, nos inicios –como integrante da banda Os Quinindiolas e mais de Nicho Varullo, na compañía teatral Chévere e posteriormente en Psicofónica de Conxo– coñecido unicamente como Fran Pérez, foi un cantante e compositor galego recoñecido pola forte personalidade e orixinalidade da súa obra, que procurou incorporar ás estruturas do rock distintas influencias sonoras. Sobresaíu como compositor de bandas sonoras para teatro e outros espectáculos, compaxinando esta faceta coa de actor en diferentes funcións teatrais. Colaborou con moitos outros artistas e levou a súa música arredor do mundo, amosou o seu compromiso coa cultura galega e sentiu asemade unha fonda afinidade pola música africana.
A campaña de Biscaia, tamén coñecida como ofensiva de Biscaia, tivo lugar na provincia homónima e parte das provincias de Áraba e Guipúscoa durante toda a primavera de 1937, no contexto da guerra civil española. Durante a mesma producíronse unha serie de combates e batallas co fin de facerse co control da provincia vasca e, máis concretamente, da súa capital, Bilbao. A súa posesión era elemental para ambos bandos, tanto pola súa situación estratéxica na franxa cantábrica, controlada pola República, como polas súa industria pesada e fábricas de armas.
Os galegos son un grupo nacional, cultural e etnolingüístico que vive maioritariamente en Galicia, no noroeste da Península Ibérica, pero que por mor da emigración histórica tamén ten importantes poboacións noutras partes de España, Europa e América. Os galegos teñen os seus propios costumes, cultura, lingua, música, danza, deportes, arte, cociña e mitoloxía. O galego, lingua romance derivada do latín que se falaba na antiga Gallaecia romana, é a lingua propia de Galicia e constitúe a máxima expresión cultural do pobo galego.
O Panteón de Galegos Ilustres atópase na igrexa do convento de San Domingos de Bonaval, en Santiago de Compostela. Toda a igrexa é panteón, aínda que só se estean usando a Capela da Visitación (ou de San Domingos en Suriano) e a Capela do Santo Cristo. Nel repousan os restos de galegos sobranceiros como a poeta Rosalía de Castro, o político rexionalista Alfredo Brañas, o escultor Francisco Asorey, o poeta Ramón Cabanillas, o xeógrafo Domingo Fontán e o artista e político nacionalista Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao, nado en Rianxo o 29 de xaneiro de 1886 e finado no exilio en Buenos Aires (Arxentina) o 7 de xaneiro de 1950, está considerado o Pai do nacionalismo galego. Castelao foi un intelectual comprometido coa terra e co país. Na súa persoa reuníanse as facetas de narrador, ensaísta, dramaturgo, debuxante e político galego, chegando a ser a figura máis importante da cultura galega do século XX. Ademais, estudou medicina, pero confesaba: "Fíxenme médico por amor ao meu pai; non exerzo a profesión por amor á humanidade".
A Interestatal 70 (abreviada I-70) é unha autoestrada interestatal de trazado este-oeste situada nos Estados Unidos cruza os estados de Utah, Colorado, Kansas, Missouri, Illinois, Indiana, Ohio, Virxinia Occidental, Pensilvania e Maryland. A autoestrada inicia no Oeste desde a Interestatal 15 preto de Cove Fort, Utah e finaliza na MD 122 en Baltimore, Maryland. A construción do I-70 en Colorado e Utah considérase unha marabilla da enxeñaría, a ruta pasa polo túnel Eisenhower , Glenwood Canyon , e o San Rafael Swell.
Felación (do latín fellatio), en argot mamada, é unha práctica de sexo oral que consiste en chupar e lamber o pene coa boca, coa lingua e cos beizos. A estimulación oral do escroto tamén se pode denominar felación, ou coloquialmente como teabagging. Se a felación se realiza sobre un mesmo, o acto chámase autofelación.
María Soraya Sáenz de Santamaría Antón, nada en Valladolid o 10 de xuño de 1971, é unha política española pertencente ao Partido Popular. Entre 2011 e 2018 foi a vicepresidenta e ministra da Presidencia do Goberno de España, presidido por Mariano Rajoy. Anteriormente ocupara o cargo de secretaria executiva de Política Territorial do Partido Popular e un escano de deputada por Madrid durante a VIII Lexislatura (2004-2008).
Eleccións xerais de España de abril de 2019
O domingo 28 de abril de 2019 celebráronse eleccións xerais en España. Foron as décimas cuartas desde a transición á democracia e as terceiras con Filipe VI como Rei. O 4 de marzo, previa deliberación do Consello de Ministros, o rei firmou o decreto de disolución das Cortes e a convocatoria de eleccións baixo referendo do presidente do Goberno, quedando automaticamente disoltas as Cortes ás 00:00 horas do 5 de marzo.
Co nome de danza do abellón denomínase un antigo rito funerario no que tódolos familiares e asistentes ó velorio dun cadáver, formando roda collidos da man, daban voltas ó redor do cadaleito imitando o zunido dun abellón. Este ritual foi recollido por Alfredo Brañas a raíz dun velorio no que el mesmo participou en Vilanova de Arousa (Pontevedra) e constitúe un dos casos máis particulares das prácticas tradicionais galegas relacionados coa morte. Críase que se algún dos participantes falaba ou interrompía o baile por calquera causa, sería o primeiro dos presentes en morrer.